Baltık Asansör Pazarı

Doğu Avrupa’da savaşın tırmanışa geçmesine rağmen büyümeye hazır.

Baltık ülkeleri Letonya, Litvanya ve Estonya’daki asansör pazarı, Rusya ile Ukrayna arasında devam eden askeri çatışmaya ve Baltık bölgesine yönelik askeri tehdide rağmen istikrarlı bir şekilde gelişiyor. Bu üç eski Sovyet ülkesinde son üç yıldır süren kentleşme ve hızlı ekonomik büyümeye rağmen, üç ülkenin özellikle de konut asansör stokları pek iyi değildi.

Letonya yetkilileri ve ülke basınında yer alan haberlerden edinilen ilk bilgilere göre, ülkedeki her iki asansörden biri 25 yılı aşkın bir süredir faaliyette olup bu süre ülkedeki mevcut asansör stokunun en az yarısının kullanım ömrünü belirgin bir şekilde doldurduğunu gösteriyor.

1 Eylül 2000’den itibaren Letonya’da yalnızca AB standartlarına uygun asansörlerin monte edilmesi zorunluluğu olmasına rağmen, ülkedeki asansörlerin yarısından fazlasının Avrupa Birliği (AB) normlarının gerekliliklerini karşılamamasının yanı sıra yerel yönetmeliklere uygun olmaması açısından da durum bir hayli karışık.

Letonya’daki ve Baltık bölgesindeki diğer ülkelerde olduğu gibi mevcut yüksek yapılarda 1972 ve 1990 yılları arasında çoğu Belaruslu üretici Mogilevliftmash tarafından üretilen Sovyet döneminden kalma asansörler bulunuyor. Mogilevliftmash’e göre, bu asansörlerin hizmet ömrü 25 yıl olup her 15 yılda bir elden geçirilmesi gerekiyor.

When Latvia joined the EU in 2004, it became obvious that Mogilevliftmash's elevators did not comply with European safety standards. The EU standard describes 74 possible risks for elevators, but at least three can be found in elevators supplied by the Belarus plant.

While Latvian officials promised to solve this problem within 10 years (as part of a phased renovation plan for the country's residential housing with an overall investment of more than EUR30 million), the current rate of elevator renewal in high-rise buildings in the country remains slow.

Letonya Ekonomi Bakanlığı’ndan verilen bilgiye göre, ülkede asansörlerin güvenli çalışmasına ilişkin yeni düzenleme Nisan 2022’te yürürlüğe girerek teknik durum ve asansör stokunun kullanımına ilişkin kuralları sıkılaştırdı.

Bu sırada, komşu ülke Estonya’nın da konut stokunun kapsamlı bir şekilde yenilenmesi ve buna bağlı olarak asansörlerinin değiştirilmesine yönelik planları bulunuyor.

Tanınmış Estonyalı siyasetçi ve Ukrayna Merkez Partisi başkanı Jüri Ratas tarafından yapılan açıklamaya göre, Estonya konut stokunun büyük bir kısmını Khrushchyovka’ların (1960ların başında Sovyetler Birliğinin başında Nikita Khrushchev varken geliştirilen, düşük maliyetli, beton panel veya tuğladan yapılmış üç ila beş katlı apartmanların gayrı resmi adı) oluşturuyor olması da göz önünde bulundurulduğunda, modernizasyon ihtiyacı oldukça fazla. Buna yeni ve modern asansör kurulumları da dahil. Şu anda, bu konutların çoğunda asansör bulunmuyor.

Ratas, Soğuk Savaş yıllarında komünist idare altında bulunan Doğu Avrupa ülkelerinde yaşanan, 1960’lar ve 1970’lerde yapılan binalarda asansör olmamasından kaynaklanan sorunun çözümüne yönelik deneyimlerden yararlanmak üzere birtakım planlarının bulunduğunu söylüyor. Bu evlerde daha çok yaşlılar veya fiziksel engelli kişiler yaşadığı için asansör kurulumu oldukça akut bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkıyor.

Ratas believes that elevator installation in such low-rise residential buildings can significantly address the accessibility problem of such buildings. According to him, cost-effective options for implementation of these plans exist. He commented, “In this case, two solutions are under consideration: either installation of the elevator on the façade of the building or in the entrance."

Estonya basınında çıkan bazı haberlere göre, son yıllarda, bunlardan ikincisinde hiçbir zaman komünist rejim uygulanmamış olmasına rağmen, Almanya ve İsveç’teki bazı şehirlerde benzer projeler uygulandı.

Yerel pazarlar nispeten küçük olsa da Baltık ülkeleri bazı küresel asansör üreticilerinin her zaman ilgisini çekmiştir. KONE sözcüsü Scott McMahon bu konuda şöyle söylüyor:

"At KONE, we have operations in all three Baltic countries, and we have been around for 30 years (Estonia since 1991, Latvia and Lithuania both since 1994). The key drivers behind growth in these markets are the same as in other European countries: urbanization, digitalization and sustainability."

Otis temsilcileri de Baltık pazarındaki gelişim planlarını ve bunun kendi işleri için önemini ifade ettiler. Otis, İngiltere ve Nordik pazar grubu lideri Andrew Bierer yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Otis is currently present in all three Baltic states. We manage our own entity in Estonia, providing new equipment sales, installation, modernization and service. Our presence in Latvia and Lithuania is via two independent distributors. We do not have any plans to change our presence in the Baltics. We constantly monitor the environment to act in the best interest of our customers and shareholders. The Baltic economies have grown steadily over the last several years. In Estonia, in particular, projections predict construction sector growth will remain strong in the years to come, especially in the residential and commercial segments.

Resmi verilerine göre, Estonya’daki asansör stoku, 5,000’i başkent Tallin ile Tartu, Narva ve diğer büyük şehirlerde olmak üzere, 1,000’in üzerinde. Asansörlerin çoğu Sovyet döneminde inşa edilen yüksek binalarda bulunuyor ve 30 yılın üzerinde bir süredir çalışıyor.