Kabinler ve Kabin Tasarımı

Kabinler asansörlerde insanların ve/veya yüklerin güvenli bir şekilde taşınmasını sağlayan bileşendir. Asansör kabin tasarımları, ihtiyaca, kurulum yerine, standart gereksinimlere ve estetik beklentilere göre şekillenir. Her tasarımda olduğu gibi, kabin tasarımında da dikkat edilmesi gereken bazı temel gereklilikler ve prensipler bulunmaktadır. Bu gereklilikler hem estetik hem de işlevsellik açısından başarılı bir tasarım elde etmek için kritik öneme sahiptir.

• - Estetik (Dekorasyon, tasarım)
• - Malzeme (Görsellik, dayanıklılık, hijyen, kolay temizlenme vb)
• Erişilebilirlik (Boyutlar, kumanda, ilave komponentler)
• Konfor (Titreşim ve Gürültü İzolasyonu, Aydınlatma, Havalandırma)  
• Teknik (Kapasite, kumanda)
• Enerji Verimliliği (LED Aydınlatma)
• Yönetmelikler ve Standartlar (Yerel yönetmelikler ve Ulusal/Uluslararası standartlar)  

Yürürlükteki asansör standartlarının kabin için gerekliliklerini özetlemek gerekirse;  

Boyutlar:

• Kabinin iç net yüksekliği en az 2.0 m olmalıdır.
• Kabin alanı taşıma kapasitesine göre standartta tanımlanan minimum ve maksimum aralıklarda olmalıdır
• Kabinin kişiler tarafından aşırı yüklenmesini önlemek için mevcut kabin alanı sınırlı olmalıdır.

Kabin duvarları:

• Kabin izin verilen açıklıklar hariç tamamen duvarlar, zemin ve çatı ile çevrelenmelidir.  
• Kabinin iç kısmından dışına doğru herhangi bir noktada duvara dik açılarla, yuvarlak veya kare kesitli 300 cm5 'lik bir alana eşit olarak dağıtılan 2 N'luk bir kuvvet uygulandığında, aşağıdakilere yol açmadan direnç göstermelidir:
  • 1 mm'den büyük herhangi bir kalıcı deformasyon;
  • 15 mm'den büyük kalıcı deformasyon XNUMX mm'den büyük elastik deformasyon olamamalıdır
• Kabinin, içten dışa doğru herhangi bir noktasında dik olarak 1000 cm²’lik yuvarlak veya kare şeklinde bir alana eşit olarak dağılacak 100 N’luk bir kuvvet uygulandığında, kalıcı bir şekilde 1 mm’den daha büyük biçim değiştirmemelidir.
• Camdan veya kısmen camdan yapılmış kabin duvarları, ISO12543-3:2021'e göre lamine cam olmalıdır. Lamine camlar standartta (EN81-20 / EN8100-1) belirtilen asgari kalınlık ve özelliklerde olmalıdır.

Kabin kapısı, zemini, duvarı, tavanı ve dekoratif malzeme:

• Kabinin yük taşıyan yapısı EN 13501-1:2018, sınıf A veya B gerekliliklerini karşılamalıdır
  • Zemin : C_fl - s2
  • Duvarlar/Kapı : C -s2, d1;
  • Tavan : C -s2, d0

• Asansörün kurulduğu ortam dikkate alınarak, özellikle de yolcuların kabine genel olarak ıslak pabuçlarla girmesinin beklendiği yerlerde kabin zemini kaydırmaz zemin olmalıdır. Asansör lobilerinde kullanılan malzemenin aynısı asansör kabini zemini için de tavsiye edilir
• Kasıtlı tahribata dayanıklı (EN 81-71 Kategori 2), olarak tasarlanan asansör kabinlerinde;
  • Tavan ve duvar yüzeylerinde kullanılacak malzemeler EN 13501-1 Sınıf A2'ye göre yanmaz, kabin zemininde kullanılacak malzemeler ise EN 13501-1 Sınıf A2fl'ye göre yanmaz olmalıdır.  
    • Duvarda kullanılacak malzemeler standartta tanımlanan nesnelere karşı kesilmeye karşı dayanıklı olmalıdır.
    • Tüm tırabzanlar, en olumsuz noktada, herhangi bir yönde uygulanan 2,500 XNUMX N'luk bir kuvveti taşıyabilmelidir.
    • Ayna bulunduğu durumlarda, aynalar çıkıntı yapmayacak (gömme olacak) şekilde takılmış, camdan imal edilmiş ise lamine olmalıdır.
    • Kabin yüzeylerinin seçiminde, vücut sıvılarından ve temizleme çözücülerinden kaynaklanan korozyona direncin sağlanmasına dikkat edilmelidir.

Kabin eteği (Etek sacı):

• Standartta tanımlandığı şekilde her kabin eşiğinde, en azından karşı karşıya olduğu açık durak girişinin tam genişliğine kadar uzanan, 0.75 m düşey uzunlukta bir etek bulunmalıdır.
• 300 cm5 'lik yuvarlak veya kare kesitli bir alana eşit olarak dağıtılan ² XNUMX N'luk bir kuvvet, eteğin dikey bölümün alt kenarı boyunca herhangi bir noktada iniş tarafından dik açılarla uygulandığında, 
  • 1 mm'den büyük kalıcı deformasyon XNUMX mm'den büyük elastik deformasyon olamamalıdır
  • 35 mm'den büyük kalıcı deformasyon XNUMX mm'den büyük elastik deformasyon olamamalıdır

Acil durum kapıları:

• Kabin tavanına bir acil durum kapağı takıldığında, bu kapının minimum açık açıklık boyutları 0.40 m × 0.50 m olmalıdır. (Yer izin verdiğinde, 0.50 m × 0.70 m'lik bir kapak tercih edilir.)

Kabin tavanı:

• Kabin tavanı, sığınma alanları için belirlenen sayıda kişiyi destekleyecek mekanik dayanıklılığa sahip olmalıdır
• Kabin tavanı, 2,000 m x 0.30 m'lik bir alan üzerinde herhangi bir konumda kalıcı deformasyon olmaksızın minimum 0.30 N'luk bir kuvvete dayanmalıdır.
• Tavan dış kenarında veya korkuluğun dış kenarında 0.1 m yüksekliğinde bir ayak koruyucu olmalıdır.
• Kabin tavanının dış kenarının ötesinde ve kuyu duvarına dik olan yatay düzlemde serbest mesafenin 0.30 m'yi aşması durumunda, bir korkuluk olmalıdır. Korkuluk bir el tutamağı ve yarı yüksekliğinde bir ara çubuktan oluşur.
• Korkuluk yüksekliği, korkuluğun iç kenarındaki ve yatay düzlemdeki açıklık 0.50 m'ye kadar ise 0.70 m, açıklık 0.50 m'yi aşarsa 1.10 m olmalıdır. Korkuluk, kabinin paralel kenarından en fazla 0.15 m yatay mesafede veya orada duran kişileri korumak için kabin kenarından korkuluğa kadar bir deflektör ile yatay mesafede yerleştirilebilir. Korkuluk uçları ile kuyu duvarı veya kuyudaki bileşenler arasındaki yatay mesafe 0.30 m'yi geçmemelidir.
• Korkuluk dış kenarı ile herhangi bir parça veya duvar arasındaki yatay mesafe 0.10 m olmalıdır.
• Korkuluğun üst kısmındaki herhangi bir noktaya dik açılarla yatay olarak 1,000 N'luk bir kuvvet uygulandığında, bu kuvvet 50 mm'den daha büyük elastik deformasyona uğramadan direnç göstermelidir.
• Kasıtlı tahribata dayanıklı (EN 81-71) olarak tasarlanan asansör kabin tavanlarında kategori-150 ‘de insanların asılarak tutunabileceği herhangi bir noktadan 1 kg lık bir kütleyi taşıyabilmeli, kategori-2 de ise insanların hiçbir noktadan asılarak tutunamayacağı şekilde tasarlanmalıdır.

Havalandırma:

• Kabinlerin üst ve alt kısımlarında havalandırma delikleri bulunmalıdır. Bu deliklerinden 10 mm çapında düz ve yuvarlak bir çubuk geçmemelidir. (Kasıtlı tahribata dayanıklı olarak tasarlanan asansör kabinlerinde herhangi bir en kesite sahip düz bir çubuğun içerisinden geçememesini sağlayacak şekilde olmalıdır.)
• Arabanın üst kısmında bulunan havalandırma deliklerinin etkin alanı, mevcut araba alanının en az %1'i olmalıdır. Aynı durum arabanın alt kısmında bulunan havalandırma delikleri için de geçerlidir. Araba kapılarının etrafındaki açıklıklar dikkate alındığında, havalandırma delikleri alanının hesaplanmasında gerekli alanın %50'sinden fazlası dikkate alınmamalıdır.

Aydınlatma:

• Kabin, en az 100 lx ışık yoğunluğunu sağlayacak kalıcı olarak monte edilen bir elektrik aydınlatmasıyla donatılmalıdır. Aydınlatma paralel bağlı en az iki ayrı ışık kaynağı ile sağlanmalıdır.  
• Elektrik kesinti haline kabin içerisinde 5 saat boyunca en az 1 lx aydınlatma sağlayan şarj edilebilir, otomatik çalışan acil durum ışığı bulunmalıdır.  
• Kasıtlı tahribata dayanıklı (EN 81-71) olarak tasarlanan asansör kabin aydınlatma bağlantıları görülemeyecek şekilde çıkıntı yapmayacak (gömme olarak), yetkisiz kişilerinin erişimi engellenecek şekilde olmalıdır

Erişilebilirlik:

• Kabin kapı girişleri otomatik kayar kapı olmalı ve asgari 900 mm net genişlikte olmalıdır. (Tip-800 kabinlerin kullanılabildiği mevcut binalar için 1 mm olabilir.)
• Kabin boyutları:
  • Tip-1: 1000 x 1300 mm / 450 kg (Tip-2'nin kurulamadığı mevcut binalarda)
    (1 tekerlekli sandalye kullanıcısı)
  • Tip-2: 1100 x 1400 mm / 630 kg
    (1 tekerlekli sandalye kullanıcısı + 1 refakatçi)
  • Tip-3: 1100 x 2100 mm / 1000 kg
    (1 tekerlekli sandalye kullanıcısı + diğer yolcular / sedye kullanımına uygun)
  • Tip-4: 1600 x 1400 / 1400x1600 mm / 1000 kg
    (1 tekerlekli sandalye kullanıcısı + diğer yolcular)
  • Tip-5: 2000 x 1400 / 1400x2000 mm / 1275 kg
    (1 tekerlekli sandalye kullanıcısı + diğer yolcular)
• Kabin kumanda panelinin olduğu duvarda bir el tutamağı olmalıdır. Tutamak kumanda panelini engellememesi için kesilmelidir. Kesilen parça 400 mm’den küçükse yalnızca bir tarafa monte etmek yeterlidir. Tutamağın kavrama kısmı, 30 mm ile 45 mm arasında enkesit boyutlarında ve asgari 10 mm yarıçapında olmalıdır (Şekil -2). Duvar ile tutamak arasında asgari mesafe 35 mm olmalı, üst kısmı ile zemin arsanda ise düşeyde 900 mm ±25 mm mesafe olmalıdır. El tutamağının uçları kapalı ve duvara doğru yönelmelidir 

1, 2 ve 3 numaralı araba tipleri için, küpeştenin kabin giriş genişliğini kısıtlaması durumunda, küpeşte karşı yan duvara monte edilebilir. 4 ve 5. tip kabinler için karşıdaki yan duvara veya arka duvara ikinci bir el tutamağı monte edilmelidir.

• Kabin içerisinde katlanır koltuk varsa ölçüleri şu şekilde olmalıdır:
  • bitmiş zeminden yükseklik 500 mm ±25 mm
  • 300-400 mm arası derinlik
  • 400-500 mm arası genişlik
  • Taşıma kapasitesi en az 120 kg olmalıdır.

• Kabinlerde standartta belirtilen kriterlerde bir kumanda cihazı bulunmalıdır. Kumanda panelinin konumu;
  • Ortadan açılan kapılarda, kabine girerken sağ tarafta,
  • Yandan açılan kapılarda, kabine girerken kapının kapanma tarafında olmalıdır.

Genişliği 1,600 mm aşan kabinlerde iki yan duvarda kumanda paneli olmalıdır

Bitişik kapısı olan kabinlerde, kapı olmayan tüm duvarlarda kumanda paneli olmalıdır.

Kaynak:

1) TS EN 81-20 (2020) / Asansörlerin yapımı ve montajı için güvenlik kuralları - Kişi ve eşya taşımacılığı asansörleri - Bölüm 20: Yolcu ve yük asansörleri

2) TS ISO 8100-1 (2021) / Kişi ve eşya taşımacılığı için asansörler - Bölüm 1: Yolcu ve yük asansörlerinin yapımı ve montajı için güvenlik kuralları

3) TS EN 81-70 (2021) / Asansörlerin yapımı ve montajı için güvenlik kuralları - Yolcu ve yük asansörleri için özel uygulamalar - Bölüm 70: Engelliler de dahil olmak üzere kişilerin asansörlere erişilebilirliği