Yürüyen Merdivenlerde ve Bantlarda Yerinde Revizyon

kaydeden Battal Murat Öztürk

Özet

Günümüzün kapalı alan ulaşımında en yaygın kullanılan ekipmanlar olan yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlar, zamanla eskimeye, deforme olmaya başlamış ve çağımızın gereksinimlerini artık karşılayamaz hale gelmiştir. Ayrıca, binaların yapısı gereği sökülemeyen yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlar, çağa ayak uydurmak için orijinal yerlerinde modernize edilmektedir. Bu makale bu konuyu ele alacaktır.

1. Giriş

Yüksek trafiğe sahip binalarda, alt ve üst geçitlerde ve kısa mesafelerde asansörlerin trafiği karşılayamadığı yerlerde yürüyen merdivenler/bantlar bir lüks olmaktan çıkmış ihtiyaç haline gelmiştir. Ama her ekipman gibi yürüyen merdivenler de çağın gereksinimleri dışına çıkmaktadır. Bu nedenle INTRUSS yani yerinde modernizasyon ile çağın gereksinimleri olan;

1. Çürümeye başlamış olan metal parçaların değiştirilmesi
2. Güncel standartlara uygunluk
3. Modern görünüm
4. Enerji tasarrufu

Günümüzde yaklaşık 50-60 çeşit değişik yürüyen merdiven üretim tarzı bulunmasından dolayı bu bağlamda yerinde modernizasyon yapmak gerçek manada zor bir işlemdir. İyi bir mühendislik ve ustalık gerektirir.

1.1. Çürümeye Başlamış Çelik Aksamın Değiştirilmesi

Her türlü dış etkene maruz kalan yürüyen merdivenin çelik aksamlarında, zamanla bozulmalar ve korozyona bağlı olarak fiziki yapılarında değişimler olur. Bu değişimler kazalara neden olmadan durdurulmalı veya değiştirilmelidir. Bu noktalar

• Üst ve alt tahrik sistemi
• Kontrol Paneli
• Basmak zincirleri
• Kılavuz makaraları
• Basamak kılavuz rayları

1.2. Güncel Standartlara Uygunluk

Güncel standart EN115-1:2017 ile ilk standart olan EN115:1995 arasında güvenlik aksamları, güvenlik açıkları hususunda büyük farklar vardır. EN115-1:2017 Tablo-8’e göre yapılan kumanda panosu ve güvenlik sensörleri değişimi kullanıcıya daha güvenli bir kullanım sunacaktır. Eklenen zorunlu aksamlar ile kaza riski azaltılmıştır (süpürgelik fırçaları gibi).

Çizelge 8 - Emniyet cihazları tarafından tespit edilecek olaylar

1.3. Modern Görünüm

Dikey ulaşım aracı olan yürüyen merdivenler çağın yeniliklerine ayak uydurarak daha modern ve kullanışlı hale gelmiştir. Bazı noktalarda reklam aracı olarak da kullanılırlar.

1.4. Enerji Tasarrufu

Enerjinin ne kadar değerli ve önemli olduğu düşünüldüğünde 24/7 çalışan yürüyen merdivenler de bu değerlendirmeye dahil ediliyor. Yürüyen merdivenlerin tahrik sistemleri çoğunlukla asenkron motorlar ve redüktör ile çalışmaktadır. Yürüyen merdivenlerde enerji tasarrufu için bu iki bileşenin verimliliğinin arttırılması en önemli faktördür. Redüktör veriminin %96'lara ulaştığı günümüzde, motor verimini artırmak için asenkron motorlar yerine senkron motorlar kullanılarak dişli kayıplarının en aza indirilmesi düşünülmektedir.

Enerji tasarrufunun bir diğer unsuru ise kullanılan aydınlatma ekipmanlarıdır. LED teknolojisi ile aydınlatma ve sinyalizasyonda %80'e varan enerji tasarrufu sağlanabilmektedir.

Kumanda sistemlerinde yapılan değişiklikler ile yürüyen merdivenlerin daha efektif çalışması sağlanabilmektedir. Günün belli saatlerinde yürüyen merdivenin aşağı ve yukarı çalışması ya da yangın veya deprem anlarında muhtelif çalışma senaryoları eklenebilir. 24/7 hizmet veren bir yürüyen merdivende sürekli çalışma yerine hareket algılama sensörleri ile yolcu olmadığı zamanlarda durması sağlanabilir.

2. Yerinde Modernizasyon Nedenleri

Zaman zaman yeni bir yürüyen merdiven satın almaktan pahalı da olsa neden yerinde modernizasyon daha cazip gelmekte?

• Metro istasyonları, alışveriş merkezleri gibi dar alana sahip lokasyonlarda bazen yeni yürüyen merdivenin teslimi ve kurulumu mümkün olmayabilir.
• Geçmişte iyi bir yalıtım malzemesi olarak kullanılan ve yıllar geçtikçe kanserojen bir madde haline gelen asbestli çeliğin sökülmesi oldukça zor bir işlemdir.
• Revizyonlar genellikle ekonomik açıdan zorlayıcıdır.
• Tedarik süreçleri genellikle yeni bir yürüyen merdivenle karşılaştırıldığında daha kısadır.

3. Modernizasyonun Aşamaları

Modernleşme aşamaları aşağıdaki gibidir.

• 1. Keşif

• A. Ölçüm
• B. Montaj öncesi yapılacak hazırlıkların belirlenmesi
• C. Demontaj ve montaj döneminde gerekli ekipmanların belirlenmesi

• 2. Tasarım
• 3. Demontaj-Montaj

3.1. Keşif

• a) Öncelikle değiştirilecek/tamir edilecek parçalar belirlenir. Daha sonra değiştirilecek veya tamir edilecek ekipmanın yerinde ölçümleri toplanır ve tasarım birimine iletilir.
• b) Ekipmanların sahaya teslimi için bina içi ve ekipman hazırlıkları yapılır. c) Demontaj ve montaj aşamasında kullanılacak ekipmanlar belirlenir (vinç, vinç askı sehpaları, transpalet, el aletleri vb.).

3.2. Tasarım

Tasarım birimi, değiştirilecek parçalara bağlı olarak gerekli bileşenleri tasarlar ve üretir.

3.3. Sökme - Montaj

Değiştirilmesi gereken tüm malzemeler güvenli bir şekilde sökülerek sahadan uzaklaştırılır. Daha sonra aşağıdaki yürüyen merdivenin ana çelik gövdesindeki tüm parçaların bakımı (temizlik, boyama vb.) yapılır.

Daha sonra montajı yapılacak parçalar için gerekli ön hazırlık yapılır. (Yürüyen merdivenin merkezi çizgi atışı ile belirlenir.)

Yürüyen merdiven üzerine süpürgelik ve cam korkuluk varsa cam braketler monte edilir. Üst ve alt istasyon ile tahrik dişli sistemi monte edilmiştir. Daha sonra basamaklar, basamak zinciri rayları ve ray braketleri monte edilir. Bundan sonra adım zinciri monte edilir.

Bu işlemler tamamlandıktan sonra yeni motor ve takılacak motorun plakası monte edilir ve hareketli panel ile yürüyen merdiven ilk vuruşa hazırlanır.

Kontrol paneli ve güvenlik sensörleri takılıdır.

Daha sonra sırasıyla aşağıdaki bileşenler birleştirilir:

• Üst ve alt tarak plakaları
• Süpürgelikler
• Adımlar
• Cam ve elbandı rayı
• Camlar
• Elbandı montajı yapılır

Tüm montaj tamamlandıktan sonra yürüyen merdiven kullanıma hazırdır. Bu noktadan sonra birimin akredite bağımsız bir kuruluş tarafından denetlenmesi tavsiye edilir.