Sonunda Prag!

2023. Uluslararası Dikey Ulaşım Teknolojileri Kongresi Elevcon 23, Avrupa'nın kalbinde dikey ulaşımın geleceğine dair kapsamlı bir bakış sunuyor

Havaalanından Prag'a doğru yola çıktığınızda, şehrin dış mahallelerindeki ilk izleniminiz, karşınıza çıkan binaların sarı, turuncu ve griden oluşan büyük bloklar olduğudur. Ancak şehir merkezinin manzarasına doğru ilerledikçe Çek başkentinin gerçek güzelliği ortaya çıkıyor. Akla hayale gelebilecek en modern yapıların yanında antik yapılar yer alıyor. Büyüleyici heykeller her yerde olup ve ardından bir ucunda kale ve üzerinde birçok güzel köprü bulunan Tuna Nehri şehrin içinden akıyor.

Otelimiz ise oldukça şaşırtıcıydı: sokağın ortasında çok eski görünen bir binanın girişi ve küçük bir tabela: Grandior. Bavullarımızı elektrikli tren rayları ve kaldırım taşları üzerinde sürükleyerek taşıyoruz. İçeri girdiğimizde ise pırıl pırıl ve parlak, çok modern ve kocaman bir yapı! Saklı bir şehir gibi.

Peki turizm sezonunun ortasında Prag'da ne işim var? Nihayet, Elevcon Kongresi'ndeyim. Etkinlik, pandemiden ve baş organizatörlerden ikisinin talihsiz ölümlerinden dolayı üç yıldan fazla bir süredir ertelenmekteydi. 2020'den bu yana planlanan nokta Prag'dı.

ELEVATOR WORLD Türkiye, Avrupa ve Orta Doğu dergileri Genel Müdürü Bülent Yılmaz, yazarınızı havaalanında karşıladı. İlk gece yakınlardaki bir İtalyan restoranına yürüdük. Son 10 gün içinde Avrupa'da üç etkinliğe daha katılmıştı, bu yüzden hızla görevleri paylaştık. Ben yazacaktım, o da fotoğrafları çekecekti.

İkinci Gün 

Her güne Grandior'un muazzam ve son derece modern kahvaltı salonunda başlıyorduk. Burada her çeşit yumurta, meyve, peynir ve inanılmaz çeşitlilikte ekmekler yiyebilirsiniz. Kirli tabakları almak için koridorlarda dolaşan robot, geleceğin bir alametiydi.  

23. Uluslararası Dikey Ulaşım Teknolojileri Kongresi Elevcon 2023, yaklaşık 100 ziyaretçi ve dört stantla kapılarını açtı. EW'nin tüm dergileri güncel sayılarıyla birlikte sergilendi. Başkan ve program yöneticisi Dr. Marja-Liisa Siikonen, toplantıyı açtı. 1989'da başlayan ve ağırlıklı olarak Avrupa'da düzenlenen Elevcon'un kısa bir tarihçesini paylaştı. 2020'de planlanan etkinlik COVID-19 pandemisi nedeniyle iptal edildiğinde üç yıllık bir gecikme yaşandı ve 2021'de organizatörler Ami Lustig ve Joseph Stier birkaç gün arayla vefat etti. Onlar, John Inglis (Avustralya) ile birlikte etkinliğin organizatörleriydi.

Siikonen daha sonra mikrofonu, 2023 Elevcon'u yeniden düzenleyen Joseph'in oğlu Gil Stier'e verdi. Stier, "asansörler hakkında hiçbir şey bilmeyen" ancak insanları bir araya getirmeyi seven bir medya mensubu olan babasından bahsetti. Elevcon'dan beş yıl önce kurulan Uluslararası Asansör Mühendisleri Birliği'nden (IAEE) söz etti.

İlk oturum, TK Elevator Küresel Küme Lideri Dr. Stefan Gerstenmeyer'in başkanlığında "Asansör İletişimi ve Bilgi Sistemleri" başlığıyla gerçekleştirildi. Gerstenmeyer, Çek Cumhuriyeti'nden 2N Telekomunikace'den Petr Chovanec'i tanıttı ve Chovanec, "Geleneksel Sabit Hatlardan Sonra Asansör Acil Durum İletişiminin Geleceği" başlıklı konuşmasını yaptı. Sektörün 2G ve 3G'nin kullanımının sona ermesine ve VoIP'ye (İnternet Üzerinden Ses Protokolü) geçişe hazır olması gerektiğini vurguladı. Ardından, İsviçre'den CEDES Grubu Danışma Kurulu üyesi Christian-Erik Thoeny söz aldı. Thoeny, "Nesnelerin İnterneti (IoT) ... Elevator World "Endüstri 5.0'a Geçiş" konulu sunumunda, "veri 21. yüzyılın yeni petrolüdür" ve yönetilmesi gerekir diye belirtti. Dijital ikizlerin veriyi nasıl organize edebileceğini ve anlamlandırabileceğini vurguladı.

İkinci oturum, Almanya'daki PohlCon GmbH araştırma müdürü Prof. Dr.-Ing. Mazen Ayoubi'nin başkanlığında "Asansör ve Kuyu Bileşenleri" başlığı altında gerçekleştirildi. Ayoubi, Türkiye'deki İTÜ Asansör Teknolojileri Laboratuvarı'ndan Prof. Dr. C. Erdem İmrak'ı tanıttı ve İmrak, "Kılavuz Ray Bağlantı Elemanlarında Sismik Etkilerin Simülasyonu ve Braketlerin Yeniden Tasarımı" başlıklı iki bildiri sundu. İmrak, Türkiye'de deneylerin yapıldığı ve braketlerin yeniden tasarlandığı bir laboratuvarı temsil ediyordu. Türkiye'deki son depremlerde asansörler yeni braketlerle donatılmamıştı. Bir sonraki bildiri ise "Çalışır Durumdaki Bir Kabin İçin Tasarlanmış Cıvatalı Bağlantılı Cam Panellerin Sonlu Eleman Analizi" başlığını taşıyordu. Bu bildirinin amacı, asansör kabini çalışırken cam cephedeki deliklerin etrafındaki gerilimi incelemekti. Oturumun son bildirisi ise Japonya'daki Hitachi Building Systems Co., Ltd.'den Akira Nagao tarafından sunulan "Asansör Bileşeni, Mukavemet Değerlendirmesi, Yapışma" başlıklı bildiriydi. Bu bildiri, yapıştırıcı bağlama kullanılarak asansör kabini döşemesinin değerlendirilmesini ele alıyordu.  

Öğle yemeğinden sonra, 1. Gün oturumları Güvenlik Bileşenleri programlarıyla devam etti. Oturum başkanlığını yine İmrak üstlendi. İlk sunum, Almanya'daki mayr® güç aktarım şirketinin kilit müşteri yöneticisi Alexander Hutler tarafından "Çekiş Makineleri için Asansör Frenlerine Dayalı Güvenlik Bileşenleri Seçim Kriterleri" başlığıyla yapıldı. Hutler, "Bilmediğiniz şeyleri bilemezsiniz" diyerek, tüm güvenlik bileşenlerinin temel gereksinimleri karşılaması gerektiğini vurguladı. Ardından, Lihtenştayn'daki ELGO Batscale AG'nin baş teknoloji sorumlusu Dr.-Ing Stephan Rohr, "Güvenli Şaft Bilgi Sistemlerinin Son Durumu ve Geleceği" başlıklı sunumuyla söz aldı. Rohr, mekanik güvenliğin artık durum bilgisi sağlayan ve farklı olayları kolayca birleştirme olanağı sunan elektronik güvenlikle değiştirilebileceğini savundu. Daha sonra Ayoubi, "Kanal Cıvatalı Ankraj Kanalları Kullanılarak Kılavuz Ray Bağlantıları için Akustik Yalıtım Elemanının Performansına İlişkin Karşılaştırmalı Çalışma" başlıklı sunumunu yaptı. Bu sunumda, tırtıklı kenarlı kanal bağlantıları kullanıldığında asansör gürültüsünün karşılaştırılması ele alındı. Günün son sunumu, Hong Kong Politeknik Üniversitesi'nden (PolyU) William TA Au tarafından yapılan "Optik Fiber Algılama Teknolojisi ile Yürüyen Merdiven Güvenliğinin Artırılması" başlıklı sunumdu. Fiber optik teknolojisi, Hong Kong'daki 10,000 yürüyen merdiven ve 40,000 asansörde, arızanın ne zaman meydana geleceğini uzaktan tahmin etmek ve önlemek için kullanılıyor. PolyU'dan Prof. Hwa-Yaw Tam da konu hakkında bir sunum yaptı. 

İlk gün Rohr'un gerçekleştirdiği, kendi şirketi olan ELGO'ya ait bir cihazla güvenlik için kuyu bilgilerinin nasıl temin edileceğine dair bir atölye çalışmasıyla sona erdi. Ardından otelin avlusunda organizatörler tarafından güzel bir resepsiyon verildi. Bira, şarap ve aperatiflerin yer aldığı rahat bir yemek oldu. 

İkinci Gün

Sabah oturumunun konusu, IAEE'nin Hong Kong şubesinden Dr. Albert So'nun moderatörlüğünde "Modernizasyon ve Sürüş Konforu" idi. Kendisi İngiltere'deki Northampton Üniversitesi'nde misafir profesördür. So, Finlandiya'daki KONE Industrial'dan Mikko Kontturi'yi tanıttı. Kontturi, KONE'nin Büyük Projeler Müşteri Çözümleri Müdürü Darren Batey tarafından hazırlanan "Dijital Asansör Anketi - Modernizasyon Saha Anketlerinin İyileştirilmesi" başlıklı bildiriyi sundu. Bildirinin konusu, KONE'nin modernizasyon işlerinde doğruluk ve güvenliği artırmak için dijital saha taramasına nasıl geçtiğiydi. Bu bildiriyi, Toshiba Altyapı Sistemleri'nden Keisuke Terada'nın "Asansörlerde Sürüş Konforunu Etkileyen Parametrelerin Tahmini" başlıklı bildirisi izledi. Şirket, sürüş konforunu analiz etmek için öznel ve nesnel değerlendirmenin bir kombinasyonunu kullanıyor. Bir sonraki bildiri, programda yapılan bir değişiklikle, Bruno Vusini tarafından sunulan "Asansör Tel Halatlarının Muayenesi: Yönetmelikler, Güncel Durum, İstatistikler" başlıklı bildiriydi. Bildirisi, tel halatların görsel muayenesine bağımlılığın dezavantajlarını açıklarken, yeni yöntemleri de öne sürdü.

Öğleden önceki aranın ardından, TVI Services Ltd. Genel Müdürü Raymond Spiteri'nin başkanlığında "Asansör Grubu Konfigürasyonu ve Tasarımı" konusu ele alındı. İlk sunum, Lihtenştayn'daki Hilti Corp.'un yetkinlik yöneticisi Michael Merz tarafından yapılan "Asansör Standart Tasarımının Bir Parçası Olarak Bölme Kirişi Tasarımı" başlıklı çalışmaydı. Merz, geleneksel olarak bölme kirişinin başkaları tarafından monte edildiğini, ancak asansör şirketi tarafından tasarımın bir parçası olarak monte edilmesinin daha iyi olduğunu belirtti. Ardından, Hindistan'daki Fortune Consultants'tan K. Rajah Venkatraman tarafından yapılan "Üretici Farklılıklarından Kaynaklanan Asya'daki Tasarım Zorlukları" başlıklı çalışma geldi. Venkatraman, tüm büyük şirketlerin özelliklerini karşılaştırarak hepsinin farklı olduğunu gözlemledi. Öğle yemeğinden önceki son sunum ise İngiltere'deki Aliang Lift Design Studio Ltd.'den Hongliang Liang tarafından yapılan "İnce Lüks Kuleler İçin Çok Fonksiyonlu Asansör Tasarımı" başlıklı çalışmaydı. Liang, üst ve alt katların farklı amaçlar için kullanıldığı çift katlı bir asansörün zaman-mekân tasarımını anlattı.

Öğle yemeğinden sonra, öğleden sonraki oturumun konusu "Bakım ve Durum İzleme" idi. Oturum başkanlığını Türkiye Makine Federasyonu (MAKFED) Başkan Yardımcısı Sefa Targıt üstlendi. İlk olarak, ABD'den eMCP LLC'nin yönetici ortağı John Koshak, "Dikey Ekipman Bakımı" başlıklı sunumuyla söz aldı. Yazar, tasarladığı bilgisayarlı bir anket sistemine dayalı bir program kullanarak fiziksel bakım yapmanın (ve bu bakım için teklif vermenin) daha fazla güvenlik ve daha uzun ekipman ömrü sağladığını vurguladı. Ardından, Finlandiya'daki Tampere Üniversitesi'nden Dr. Krishna Mishra, "Derin Öğrenme ve Frekans Analizi Yaklaşımı Kullanarak Asansörlerin Durum İzlemesi" başlıklı sunumunu yaptı. Bu araştırmanın, çeşitli tahmine dayalı bakım sistemlerinin yanlış alarmları tespit etmesine ve servis teknisyenlerinin gereksiz ziyaretlerini azaltmasına yardımcı olacağını belirtti. Son olarak, Avusturya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nden kıdemli araştırmacı Gerald Zwettler, "Bilgisayar Görüşü Kullanarak Asansör Kapılarını Engelleyen Nesnelerin Otomatik Tespiti" başlıklı sunumunu yaptı. Bu makalede, asansörün durumunu ve bakım ihtiyacını belirlemek için açık bir kapıyı engelleyen nesneleri tanımlamak amacıyla derinlik algılama kamerası kullanan bir yaklaşım sunulmuştur. Kahve molasının ardından, Finlandiya'daki ModuSolutions'tan Esko Kilpinen tarafından "Asansörlerin Uzaktan İzlenmesi ve Asansör Verilerine Yetkili Üçüncü Taraf Erişimi" konulu bir atölye çalışması yapılmıştır.

Akşam, nostaljik bir tarihi tramway ile bir gezi turu başladı ve sonrasında bol bol yürüyüş yapıldı. Prag çoğunlukla Arnavut kaldırımlı sokaklara ve bazı kişiler için oldukça zorlayıcı olan hayli engebeli bir araziye sahip. Bu nedenle birkaç kişi, son akşam etkinliklerinin düzenlendiği birahaneye gitmek için her yerde bulunabilen Uber'lerden birine bindi. Gala yemeği harikaydı: Bira ve şaraplar içildi ve gulaş, domuz eti ve lahana turşusunun yanı sıra diğer Doğu Avrupa spesiyaliteleri de dâhil olmak üzere geleneksel Çek yemekleri servis edildi.

İkinci Gün

Günün ilk konusu "Asansör Planlaması ve Simülasyonu" idi. Oturum başkanlığını ABD'li Architectural Elevator Consulting'in başkanı Robert Nicholson yaptı. İlk olarak Finlandiya'daki KONE'den Dr. Janne Sorsa, "Trafik Simülasyonu Kullanarak Asansör Enerji Tüketimini Tahmin Etme Yöntemi" başlıklı sunumunu yaptı. Sorsa, enerji tüketiminin alçak binalarda hesaplanmasının kolay olduğunu, ancak yüksek veya çok amaçlı binalarda zor olduğunu belirterek, KONE'nin enerji tüketimini değerlendirmek için trafiği simüle eden bir program geliştirdiğini söyledi. Ardından Avustralya'daki Arup'tan M. Scott Hampson, "Dikey Liseler, Gelecek mi Yoksa Başarısızlık mı?" başlıklı sunumunu yaptı. Dikey liseler birçok kalabalık şehirde giderek yaygınlaşıyor ve Arup, bunlardan biri için dikey ulaşım çözümü sağlamak üzere görevlendirilmişti. Sunumda zorluklar özetlendi. Daha sonra Finlandiya'daki KONE'den Henri Hakonen, "Binalarda Ulaşım Sistemlerinin Simülasyon Tabanlı Tasarımı" başlıklı sunumunda, binalardaki insanların simülasyonunda oyun yazılımıyla birleştirilmiş "İnsan Akışı Simülatörü"nün geliştirilmesindeki önemli ilerlemeleri anlattı.

Kahve molasının ardından, Sorsa'nın başkanlığında "Acil Durum ve Tahliye" başlıklı bir sonraki oturum gerçekleştirildi. Sorsa, ilk konuşmacı olarak Finlandiya'daki KONE'nin Kodlar ve Standartlar uzmanı Ari Kattainen'i tanıttı. "Tahliye Asansörü Standartları" başlıklı sunumunda, tüm kod kuruluşlarının engelli kişilerin tahliyesinde kullanılacak asansörler için yeterlilikler üzerinde çalıştığını belirtti. Ardından Japonya'daki Toshiba Asansör ve Bina Sistemleri Şirketi'nden Shohei Kondo söz aldı. "Deprem Sonrası Asansörler İçin Otomatik Kurtarma Fonksiyonunun Geliştirilmesi" başlıklı sunumunda, Toshiba'nın depremden sonra asansörleri geçici olarak normal hizmete döndürmek için kendi kendine teşhis yapan sistemini detaylandırdı. Sunumun ardından İmrak, "İkiz Depremler Sonrası Asansörlerde Meydana Gelen Hasar Üzerine Bir Saha Çalışması" başlıklı sunumunu yaptı. Bu çalışma, AYSAD tarafından Türkiye'nin Malatya ve çevresinde gerçekleştirildi. Depremler, önemli can kayıplarına ve binalarda ve asansörlerde hasara yol açtı. Deprem bölgelerinde binaların ve asansörlerinin deprem şoklarına dayanacak şekilde tasarlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sabah oturumu, İtalya'nın Elevatori dergisinden verilen Yüksek Teknoloji Ödülü ile sona erdi. Bu ödül, tüm bildiriler arasından en iyisini seçti ve Elevatori'nin editörü Mühendis Matteo Volpe tarafından Hakonen'e "Binalardaki Ulaşım Sistemlerinin Simülasyon Tabanlı Tasarımı" başlıklı bildirisi için takdim edildi.

Öğle yemeği arasından sonra, son öğleden sonra kısa ama dinamik geçti. Oturum "Geleceğin Asansör Sistemleri" üzerineydi ve MLS Lift Consulting'den Siikonen ve 2023 Elevcon başkanı tarafından yönetildi. İlk olarak, İsrail'den Rips Elevator Group ve SPACECIALIST'ten Yuval Valiano-Rips, "Ay'da Asansörler Sandığınızdan Daha Yakın" başlıklı makalesiyle söz aldı. Valiano-Rips, uzayda asansörlerin on yıldan daha kısa bir süre içinde mümkün olacağını ve asansör sektörünün bu konuda aktif rol alması gerektiğini bir kez daha vurguladı. Ardından, katılamayan ABD, Kuzey Carolina Charlotte Üniversitesi'nden Dr. Lee Gray'in yazdığı "Çok Yönlü Halatsız Asansör Sistemlerinin Kısa Tarihi"nden Siikonen bir bölüm okudu. Gray, 150 yıl öncesine kadar asansörlerde birden fazla kabin, halatsız asansörler ve çok yönlü hareketin düşünüldüğünü savunuyor. Son sunum ise So. tarafından yapılan "Halatsız Asansörler için Doğrusal Kalıcı Mıknatıslı Senkron Makineler (LPMSM) Üzerine Çalışma" oldu. Makalede, LPMSM'lere dayalı halatsız asansörlerin gelecekte neden önemli hale geleceğine dair gerekçeler özetlendi. Binalar yükseldikçe bunun mantıklı olan tek çözüm olduğu savunuldu.

Siikonen katılımları için herkese teşekkür etti ve toplantıyı sonlandırdı. Etkinlik, geniş katılımlı ve iyi yönetilen bir etkinlik olarak değerlendirildi. Katılımcılara çanta ve editörlüğünü Siikonen'in yaptığı Elevator Technology, Proceedings of ELEVCON 2023 kitabı armağan edildi. 

Referanslar

[1] en.wikipedia.org/wiki/Head_of_Franz_Kafka

[2] ricksteves.com/watch-read-listen/read/articles/castle-scenes-and-ice-cream-dreams-in-prague