HOME LIFTLERDE BAZI TEMEL GÜVENLİK GEREKLİLİKLERİ

Sevgili okurlar,

Elevator World Türkiye dergisinin bu sayısının konusu Home liftler. Ben de bu yazımda, günümüzde en çok kullandığımız, elektrik veya hidrolik tahrikli ve askı için halat kullanılan home liftlerdeki bazı temel güvenlik kriterlerine dikkatinizi çekmek istiyorum 

Öncelikle, çalışma alanlarıyla ilgili bazı gereksinimlerden bahsedelim: Kabinin altında ve şaftın dibinde bakım ve muayene gerekiyorsa, çalışma sırasında kabin en alt katta iken en az 500 mm'lik serbest güvenlik mesafesini sağlamak için mekanik durdurucular ve önlemler bulunmalıdır. Kabini hareket ettirmek için şaftın dibinde bir muayene kontrol paneli olmalıdır. Ev asansörünün tahrik makinesinin bakımı kabinin üstünden yapılacaksa, istenmeyen kabin hareketlerini önlemek için mekanik önlemler alınmalıdır. Ev asansörünün makinesi veya paneli şaftın dışında bulunuyorsa, alan kapatılmalı, yangına karşı korunmalı ve anahtarla erişim mümkün olmalıdır.

Home lift’lerin hızı 0.15 m/sn’yi aşmamalıdır. Kapasite hesaplanırken 250 m1 için 2 kg yük dikkate alınmalı, kabin alanı 2 m2’yi, kapasite 500 kg’ı aşmamalıdır. Home lift’in kapasitesi bir aşırı yük cihazı ile denetlenmeli, kapasite 75 kg aşıldığında kabinin tüm normal hareketi engellenmeli, kabin içerisinde sesli ve görülebilir uyarı oluşmalı ve kapı kilitleri devre dışı kalmalıdır. Aşırı yük cihazı aktive olunca, sadece hidrolik tahrikli ünitelerde seviyeleme hareketine izin verilir.  

2 m2 kullanılabilir kabin alanı olan bir home lift için 800 kg’lık statik yük dikkate alınmalı ve kabin ve askı tertibatı söz konusu statik yükün 1.25 katı yüke dayanıklı olmalıdır.

Eğer home lift dış ortamda kullanılacak ise, elektrikli ekipman için en az IP54 koruma seviyesi sağlanmalıdır. 

Homelift kabini hareket yönünde kılavuzlanmış olmalı, kılavuz olarak metal malzeme kullanılmalıdır.  

Elektrik tahrikli home lift’ler bir güvenlik tertibatı (safety gear) ile, hidrolik tahrikli kabinler ise patlak boru valfi ile donatılmalıdır. Güvenlik tertibatı, aşırı hız regülatörü veya güvenlik halatı ile aktive olmalıdır

Elektrik tahrikli home liftler kabin kapasitesinin % 125’i yük için uygun elektromekanik frenler ile donatılmalıdır ve söz konusu fren EN 81-20’de mevcut gereklilikleri sağlamalıdır. Hidrolik tahrikli home liftler ise EN 81-20’’ye uygun valf bloğu ile donatılmalıdır. Kabinin duruş hassasiyetin +/- 10 mm’yi seviyeleme hassasiyeti ise +/- 20 mm’yi aşmamalıdır

Acil durumlarda kabini en yakın kata getirmek için elektrikli veya mekanik acil durum tertibatı mevcut olmalı ve söz konusu tertibat ile kabini en yakın kata getirmek ve kapıyı açmak 15 dk’yı aşmamalıdır. Acil durumda kabinin hızı 0.05 m/s’yi aşmamalıdır.

Askı halatlarının çapı en az 6 mm olmalı, güvenlik katsayısı en az 12 olmalıdır. Kasnak ve halat çapı oranı en az 25 olmalıdır. 

Tahrik için hidrolik sistemler kullanıldığında, hidrolik ünitenin EN 81-20 ve 81 de ifade edilen şartlara uygun olması gerekir.

Elektriksel ekipmanın izolasyon direnci EN 81-20’deki şartları sağlamalıdır. Ana şalter ve kabin aydınlatması bağımsız olmalıdır. Home lift’in elektrik güvenlik devresinde, kat kapılarının kapalı ve kilitli olduğunu denetleyen güvenlik şalterleri, güvenlik halatı veya aşırı hız regülatörü şalteri, güvenlik tertibatı şalteri, acil durdurma şalteri, fotosel veya ışık perdesi şalteri, limit şalterler, varsa çıkış kapısı şalteri, tahrik kontrol şalteri ve seviyeleme, otomatik seviyeleme şalteri bulunmalıdır. Elektrik güvenlik şalterleri IP4X koruma seviyesi ve 250 V izolasyon gerilimine uygun olmalı, eğer IP4X koruma seviyesi sağlanmamış ise 500 V izolasyon gerilimine uygun olmalıdır. 

Home lift zemininin üzerinde en az 2 m serbest mesafe olmalıdır. Kuyu içerisinde 1.5 mm ‘den fazla olan yatay yüzeyler 150 eğime sahip olmalıdır.  

Kabin, kuyu ve kapılarda kullanılan cam malzeme sertleştirilmiş ve lamine veya lamine cam olmalı ve en az 8 mm kalınlığında olmalıdır. Cam kalınlığı alana göre artar veya EN 81-50 standardına göre sarkaç deneyini geçmiş olmalıdır.

Kat kapıları EN 81-58 standardına uygun şekilde test edilmiş olmalı ve yerel yönetmeliklerin gerekliliklerini sağlamalıdır. Kat kapıları mekanik kilit ile donatılmalı ve en az 7 mm mekanik kilitleme gerçekleşince elektrik güvenlik kontağı aktive olmalıdır. Kat kapısı EN 81-20’ye uygun üçgen anahtar ile kattan açılabilmelidir.  

Kabin içerisinde kapasite kg ve kişi olarak ifade edilmeli, home lift’in nasıl kullanılacağı yazılı olmalı, acil durum alarm butonu işareti ve engelli işareti olmalıdır. 

Bu yazımda, dediğim gibi home liftler ile ilgili birkaç güvenlik gerekliliğine dikkatinizi çekmek istedim. Güvenle kalın.