Asansörler için Askı Tertibatları

Çelik halatlar ve zincirler, EN 81-20 standardına göre asansör kabini, karşı ağırlığı ve dengeleme ağırlıklarının asılması için kullanılması gereken askı tertibatlarıdır. Standart, halat ve zincirlerin kullanım yöntem ve kriterlerini tanımlamaktadır.

Halatların çekme dayanımları ve özellikleri, halatların lif özlü, çelik özlü olmalarına, ikili ve tekli anma çekme mukavemeti sınıflarına ve kullanım amaçlarına göre EN 12385-5 standardında tanımlanmaktadır.  

Standart, askı halatlarının nominal çapının en az 8 mm olması gerektiğini belirtmektedir. Bununla birlikte, 8 mm veya daha büyük çaplı halatlarla aynı güvenlik gereksinimleri için Onaylanmış Kuruluş tarafından test edilmiş ve onaylanmış, 8 mm'den küçük çaplı halatların da asansörlerde kullanılabileceği unutulmamalıdır. Bu tür bir halat kullanıldığında, Onaylanmış Kuruluşun raporunda belirtilen kullanım, kontrol ve değiştirme kurallarına ve kriterlerine uyulmalıdır.

Askı halatlarının güvenlik faktörü, çift halatlı asansörlerde en az 16, çiftten fazla halatlı asansörlerde ise 12 olmalıdır. Güvenlik faktörü, asansör nominal yükle yüklü ve alt kısımda park halindeyken, bir halatın minimum çekme kopma kuvvetinin, bir halata uygulanan minimum kuvvete oranıdır. Kuvvetler Newton (N) cinsinden olmalıdır.

Halatların kabin, karşı ağırlık ve askı noktalarına sabitlenmesi ile ilgili uyulması gereken şartlar vardır. Bu şartlardan biri söz konusu askı noktalarının halatların kopma yükünün en az %80’ine dayanabilmesi gerekliliğidir. Halatlar askı noktalarına soket tipi sonlandırma ile bağlanmalıdır. Halatı sonlandırırken kullanılan klemensin yeri kamaya göre belirlenir. Halatlar, radansa (kurt ağzı) yöntemi ile bağlanamaz.  

Askı halatlarının tahriki, kabin %125 yüklü iken durak seviyesinde kaymadan durmayı sağlamalı, tampon tasarımında dikkate alınan hızdan daha düşük veya eşit hıza düşürmek için boş veya beyan yüklü kabini acil frenlenmesi sağlanmalı, makine durduysa veya halatlar tahrik kasnağı üzerinde kaydıysa kabin veya karşı ağırlık tehlikeli bir konuma ulaşmadan durmayı sağlamalıdır.

Askı halatlarının gerilmesinin dengelenmesi için halatların uçlarından en az birinde otomatik bir tertibat bulunmalıdır. Gerilmeleri eşitlemek için yay kullanıldıysa, yaylar gerilme sıkışması altında çalışmalı, normal olmayan uzama veya gevşeyen halat olduğunda eğer kabin askı tertibatı için XNUMX halat kullanılıyorsa bir güvenlik tertibatı halatlardan biri uzadığında asansörü durdurmalıdır. Hidrolik asansörlerde ve pozitif tahrikli asansörlerde ise halat gevşeme riski varsa bir güvenlik tertibatı makinayı durdurmalıdır. Durdurma sonrası normal çalışma olmamalı, halatların uzunluklarını ayarlamak için kullanılan tertibat ayardan sonra kendiliğinden gevşememelidir  

Halat tahriki ve motor gücünün yeterli olduğundan emin olmak için kullanılacak dengeleme tertibatı 3 m/sn hızını aşmayan asansörlerde zincir, halat, kayış olabilir. Ancak 3 m/sn’yi aşan beyan hızlarında dengeleme, halat ile sağlanmalıdır. 3.5 m/sn hızı aşanlarda ilave olarak bir gergi tertibatı temin edilmelidir. Gergi tertibatı elektrik güvenlik tertibatı vasıtasıyla makinayı durdurmalıdır. 1.75 m/sn’yi aşan hızlarda dengeleme tertibatı gergi tertibatı kullanılıyorsa döngü yakınında kılavuzlanması yeterlidir. Tahrik ve saptırma kasnaklar, şahısların yaralanmasına, halatmakara arasına yabancı cisim girmesine, halatların makaralardan çıkmasına karşı korunmalıdır 

Günümüzde, EN 81-20’de tanımlanan askı halatları dışında poliüretan kaplı çelik özlü kayışlar da asansörler için askı elemanı olarak kullanılabilmektedir. Kayışlar, Onaylanmış Kuruluşlar tarafından test edilmekte ve EN 81-20 ve 50’deki askı halatları için tanımlanmış güvenlik şartlarını sağladıkları doğrulanmaktadır.

Kayışların test ve sertifikasyon sürecinde kontrol edilen, doğrulanan temel konular, ürünün fiziksel özellikleri, güvenlik katsayısı, kopma yükü, tahrik yeteneği, kullanım ömrü, çalışma sayısı, sonlandırma şeklidir. Kayışlar kullanılacağı zaman kullanılacak kasnak tipi, dönüş sayısı, bükülme sayısı, izin verilen maksimum nominal hız, kullanım ömrü, değiştirme kriterleri gibi hususlarda kullanım kılavuzlarındaki ve Onaylanmış Kuruluş raporundaki yönlendirmelere mutlaka uyulmalıdır.

Umarım yazdıklarım okurlarım için faydalı olacaktır. Sağlıklı günler dilerim.