Dikey Taşımacılıkta Dijital Dönüşüm: Veri Odaklı Mühendisliğin Yükselişi

Prof. Dr. Gürkan Öztürk, ELEport Cloud Solutions tarafından sunulmuştur.

Asansör sektörü, gelişen ihtiyaçlar, değişen teknolojiler ve sürekli güncellenen standartlar tarafından şekillendirilen son derece dinamik bir yapıya sahiptir. Yönergeler, standartlar ve düzenlemeler bütünü, tasarım, hesaplama, dokümantasyon, saha uygulamaları ve yaşam döngüsü yönetimi gibi süreçleri doğrudan etkiler.

Bu dinamik ortamda, en kritik ihtiyaçlardan biri, güncel mühendislik bilgilerini ve mevzuat değişikliklerini tasarımcılara, üreticilere, montaj şirketlerine, danışmanlara, saha ekiplerine ve proje paydaşlarına hızlı ve doğru bir şekilde iletebilme yeteneğidir. Çünkü asansör projelerinde doğru mühendislik kararını vermek sadece çizim üretmekle sınırlı değildir; güncel standartlara uygun hesaplamalar yapmak, teknik verileri izlenebilir bir şekilde yönetmek ve doğru bilgiyi sahaya zamanında iletmek de aynı derecede önemlidir.

Geçmişte, çizimler proje bilgilerinin başlıca taşıyıcılarıydı. Ancak bugün, bir asansör projesi teknik hesaplamalar, ürün verileri, BIM nesneleri, teknik dokümantasyon, saha verileri, revizyon kayıtları ve bakım süreçlerine entegre edilebilen yaşam döngüsü verileriyle birlikte değerlendirilmelidir. Bu değişim, sektörü çizim merkezli bir çalışma modelinden veri odaklı bir mühendislik yaklaşımına dönüştürüyor.

Sonuç olarak, sektörde güncel standartları ve mühendislik bilgilerini anında uygulayabilen, karmaşık hesaplama süreçlerini daha etkili bir şekilde yönetebilen ve proje, saha ve müşteri tarafları arasında bilgi akışını hızlandırabilen bulut tabanlı etkileşimli yazılımlara olan ihtiyaç giderek artmaktadır. ELEport.io ve ELECORE.io platformları, bu ihtiyacı karşılamak ve asansör mühendisliğinde dijital dönüşüm için uçtan uca destek sağlamak amacıyla geliştirilmiştir.

Çizimlerden Verilere Geçiş 

Uzun yıllar boyunca asansör projeleri, çeşitli CAD tabanlı çizim ve modelleme sistemleri tarafından oluşturulan dosyalar kullanılarak yönetildi. Ancak proje karmaşıklığı arttıkça, sadece çizimlerin değil, projeyi oluşturan mühendislik verilerinin yönetimi de ön plana çıkmaya başladı.

Her revizyon yeni bir dosya, her değişiklik yeni bir paylaşım ve her inceleme yeni bir karşılaştırma süreci anlamına geliyordu. Farklı disiplinleri, danışmanları, üreticileri ve saha ekiplerini içeren projelerde, güncel bilgilere erişmek ve aynı veriler üzerinde çalışmak her zaman kolay değildi.

Dijital dönüşümün temel etkilerinden biri, proje bilgilerinin artık yalnızca dosyalarda saklanan statik bir yapı olmamasıdır. Günümüzde, proje verilerinin merkezi yönetimi ve gerektiğinde çizimler, raporlar, kesitler, 3 boyutlu modeller veya teknik çıktılar olarak yeniden üretilebilme yeteneği giderek daha önemli hale gelmektedir.

Bu yaklaşım, asansör mühendisliğindeki bilgilerin daha izlenebilir, güncel ve paylaşılabilir olmasını sağlar.

Bulut Mimarisi Neden Kritik Bir Hale Geldi? 

Bulut mimarisi genellikle yalnızca dosya depolama veya uzaktan erişim olarak görülür. Ancak mühendislik açısından bakıldığında, bulut mimarisi çok daha geniş bir öneme sahiptir.

Bulut tabanlı sistemlerin sağladığı başlıca avantajlar arasında standartların güncellenmesi, hesaplama algoritmalarının geliştirilmesi, ürün kütüphanelerinin yönetilmesi, proje verilerinin farklı kullanıcılarla eş zamanlı olarak paylaşılması ve tüm paydaşların aynı güncel bilgilerle çalışabilmesi yer almaktadır.

Geleneksel masaüstü uygulamalarında kullanıcılara güncelleme sunmak belirli süreçler gerektirirken, bulut tabanlı sistemlerde kullanıcılar aynı güncel veri yapısı üzerinde çalışabilirler. Bu, özellikle standartlara dayanan mühendislik alanlarında önemlidir. Çünkü hesaplama yöntemleri, ürün verileri ve proje çıktıları güncellendikçe, tüm kullanıcıların aynı doğruluk düzeyine erişebilmesi gerekir.

Bulut tabanlı sistemler, farklı şehirlerde, ülkelerde veya disiplinlerde çalışan ekiplerin ortak proje verileri üzerinde iş birliği yapmasını da mümkün kılar. Böylece, proje yönetimi yalnızca dosya paylaşımı yoluyla değil, aynı zamanda güncel verilerin paylaşımı ve izlenebilir süreç yönetimi yoluyla da gerçekleştirilebilir.

CAD Gerektirmeyen Yaklaşım: Herhangi Bir Cihazdan Projelere Erişim 

Asansör sektöründeki dijital dönüşümün en önemli sonuçlarından biri, CAD altyapısına bağımlı kalmadan proje bilgilerini görüntüleme ve paylaşma yeteneğidir. Bu alanda geliştirilen CAD'siz yaklaşımıyla ELEport, proje bilgilerinin yönetimini yalnızca çizim dosyalarıyla değil, aynı zamanda dijital mühendislik verileriyle de mümkün kılıyor.

Geleneksel sistemlerde, proje verileri çoğunlukla CAD dosyaları aracılığıyla saklanır ve paylaşılır. Bu durum, proje bilgilerini görüntülemek ve izlemek için genellikle özel yazılımlar, lisanslar veya teknik altyapı gerektirir. Bu bağımlılık, özellikle saha ekipleri, müşteriler veya onay süreçlerine dahil olan paydaşlar için zaman kaybına ve iletişim zorluklarına yol açabilir.

CAD-Less yaklaşımının temel unsuru, çizim dosyalarının paylaşılması değil, projenin yapısını oluşturan dijital mühendislik verilerinin merkezi olarak yönetilmesidir. Bu verilerden ihtiyaç duyuldukça çizimler, raporlar, kesitler, teknik dokümanlar ve 3 boyutlu görünümler oluşturulabilir.

ELEport'un yaklaşımı sayesinde, projeler herhangi bir CAD yazılımına veya CAD altyapısına ihtiyaç duymadan bilgisayarlar, tabletler ve mobil cihazlar da dahil olmak üzere çeşitli platformlarda görüntülenebilir, incelenebilir, paylaşılabilir ve takip edilebilir.

Bu sistem, ofis, saha, müşteriler ve onay süreçleri arasındaki bilgi akışını önemli ölçüde kolaylaştırır. Ofiste oluşturulan proje verileri, mobil cihaz aracılığıyla sahada görüntülenebilir, müşterilerle paylaşılabilir ve gerçek zamanlı olarak güncellenebilen veriler kullanılarak proje paydaşları tarafından değerlendirilebilir. Böylece, proje iletişimi, çizim dosyalarının gönderilmesine ve takibine dayanan geleneksel modelden, etkileşimli ve güncel veri paylaşımına doğru evrilmektedir.

Bilgi artık çizimlerden daha hızlı yayılıyor. 

Mühendislik projelerinde, bilgilerin sahaya doğru bir şekilde ulaşması kritik önem taşır. Yanlış revizyonların kullanılması, güncelliğini yitirmiş çizimlerin uygulanması veya teknik detayların yanlış yorumlanması zaman kaybına, maliyet artışına ve uygulama hatalarına yol açabilir.

Dijital platformlar, proje bilgilerinin ofisten sahaya aktarılma biçimini dönüştürüyor. QR kodları, web bağlantıları, mobil görüntüleme araçları ve bulut tabanlı paylaşım sistemleri sayesinde saha ekipleri teknik çizimlere, 3D modellere ve proje detaylarına hızlıca erişebiliyor.

Bu yaklaşım, kurulum süreçlerini hızlandırmakla kalmaz, aynı zamanda iletişim kalitesini, revizyon takibini ve proje boyunca karar alma süreçlerinin şeffaflığını da artırır. Aynı proje bilgilerinin ofis, saha, müşteri ve yönetim tarafından sürekli olarak görüntülenebilmesi, dijitalleşmenin en somut faydalarından biridir.

Asansörlerin Yapı Bilgi Modellemesine (BIM) Entegrasyonu 

Bina Bilgi Modellemesi (BIM), asansör sektöründe giderek daha önemli hale geliyor. Asansör sistemleri artık sadece binaya sonradan eklenen bir ekipman olarak değil, binanın dijital bilgi modelinin aktif bir bileşeni olarak görülüyor.

IFC tabanlı veri alışverişi, disiplinler arası koordinasyon, çakışma tespiti ve LOD/LOI yönetimi sayesinde, asansör projeleri diğer bina disiplinleriyle birlikte tasarım aşamasından itibaren ele alınabilir. Bu, inşaat aşamasında ortaya çıkabilecek revizyonları azaltmaya ve proje kalitesinin artmasına katkıda bulunur.

BIM yaklaşımı, asansör sisteminin geometrik ve teknik verilerinin binanın tüm yaşam döngüsü boyunca kullanılmasını da mümkün kılar. Bu sayede, tasarım aşamasında oluşturulan bilgiler, yalnızca proje tesliminde değil, bakım, modernizasyon ve işletme süreçlerinde de değerini korur.

Mühendislikte Karar Destek Sistemleri 

Dijitalleşmenin mühendislik süreçlerine yaptığı önemli katkılardan biri de karar destek sistemlerinin geliştirilmesidir.

Geleneksel yöntemlerde, boyutlandırma ve yerleşimle ilgili birçok karar mühendislerin bilgi ve deneyimine dayanarak verilir. Ancak günümüzde, standartlar, veri tabanları ve algoritmalarla desteklenen sistemler, alternatif çözümleri çok daha hızlı bir şekilde değerlendirebilmektedir.

Özellikle kapasite, kabin ve kuyu ilişkilerinin analiz edilmesi, alternatif yerleşim senaryolarının oluşturulması ve standartlara uygun çözümlerin önerilmesi, tasarımın erken aşamalarında önemli avantajlar sunmaktadır. ELECORE.io, bu yaklaşımı herkesin erişebileceği ve birden fazla dilde kullanılabilen bir platform aracılığıyla sunarak, kullanıcıların standartlara uygun alternatif kuyu çözümlerini hızlı bir şekilde değerlendirmelerini sağlar.

Bu yaklaşım yalnızca tasarım süresini kısaltmakla kalmaz, aynı zamanda mühendislik kararlarının daha tutarlı, karşılaştırılabilir ve izlenebilir olmasına da yardımcı olur.

Dijital İkiz ve Yaşam Döngüsü Yönetimi 

Dijital dönüşüm yalnızca tasarım aşamasıyla sınırlı değildir. Asansör sistemlerinin tasarım, üretim, kurulum, devreye alma, bakım, modernizasyon ve işletme süreçlerinin tek bir dijital veri zinciri üzerinden yönetilmesi, sektörün önümüzdeki dönemde daha fazla odaklanacağı alanlardan biridir.

Dijital ikiz yaklaşımı, fiziksel bir sistemin dijital bir karşılığını oluşturma ve bu modeli performans, bakım ve operasyonel verileri izlemek için kullanma konseptine dayanmaktadır. Bu sayede geçmiş verileri analiz etmek, bakım süreçlerini daha etkili bir şekilde planlamak ve sistem performansını yaşam döngüsü boyunca daha verimli bir şekilde yönetmek mümkün olmaktadır.

Veri toplama, analiz ve modelleme yöntemlerindeki gelişmelerle birlikte, öngörücü bakım uygulamalarının yaygın olarak benimsenmesi ve sistemlerin gerçek çalışma koşullarına göre değerlendirilmesi mümkün hale gelmiştir.

Veri Yönetimi: Yeni Bir Rekabet Alanı 

Asansör mühendisliği artık sadece çizim üretmekle sınırlı değil. Günümüzde projeler, hesaplamalar, BIM verileri, ürün bilgileri, teknik dokümantasyon, saha süreçleri ve yaşam döngüsü verileriyle birlikte yönetilen kapsamlı dijital yapılara dönüşüyor.

Bulut mimarisi, CAD gerektirmeyen iş akışları, BIM entegrasyonu, karar destek sistemleri ve dijital ikiz teknolojileri, sektörün geleceğini şekillendiren temel bileşenler haline geliyor.

Önümüzdeki dönemde rekabet avantajı elde etmenin anahtarı, yalnızca çizimleri daha hızlı üretmek değil, mühendislik bilgisini tüm proje yaşam döngüsü boyunca erişilebilir, paylaşılabilir, izlenebilir ve yönetilebilir hale getirmek olacaktır.

ELEport'un Dikey Taşımacılıkta Dijital Dönüşüme Katkısı 

Asansör sektöründe dijital dönüşüm ihtiyacı, mevcut süreçlerin dijital ortama taşınmasıyla sınırlı değildir. Birincil hedef, mühendislik verilerinin yaşam döngüsü boyunca yönetilebildiği, farklı paydaşlar arasında paylaşılabildiği ve standartlara uygun olarak kullanılabildiği sürdürülebilir dijital yapılar oluşturmaktır.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak, ELEport'un temelleri 2018 yılında İstanbul Üniversitesi Teknoparkı'nda atıldı. İlk çalışmalar asansör mühendisliğinde kullanılan teknik hesaplama süreçlerinin dijitalleştirilmesine odaklanırken, daha sonra bulut tabanlı 2D/3D tasarım, veri yönetimi ve BIM entegrasyonu alanlarına da genişledi.

Geliştirme faaliyetleri daha sonra Eskişehir Anadolu Teknoloji Araştırma Parkı'nda devam etti; üniversitelerin, sektör profesyonellerinin ve yazılım ekiplerinin katkılarıyla yürütülen Ar-Ge çalışmaları, TÜBİTAK tarafından finanse edilen projelerle daha da güçlendirildi. Başarıyla tamamlanan bu çalışmaların sonucunda, ortaya çıkan platform, yalnızca bir çizim veya hesaplama yazılımı olmanın ötesine geçerek, dijital mühendislik yaklaşımını destekleyen bulut tabanlı bir platform haline geldi.

Günümüzde ELEport.io, 2D/3D tasarım, teknik hesaplamalar, BIM uyumlu veri üretimi, çok dilli dokümantasyon ve dijital proje paylaşımı gibi süreçleri tek bir bulut altyapısında bir araya getiriyor. ELECORE.io ise, kapasite, kabin ve kuyu ilişkilerini standartlara göre değerlendiren karar destek yaklaşımını daha geniş bir kullanıcı tabanına erişilebilir kılıyor. Herkese açık ve birden fazla dilde kullanılabilen bir platform olan ELECORE.io, iOS ve Android uygulamaları aracılığıyla kullanıcıların kapasite, kabin ve kuyu ilişkilerini standartlar çerçevesinde değerlendirmelerine ve saniyeler içinde alternatif yerleşim senaryoları oluşturmalarına olanak tanıyor.

Özellikle, bulut mimarisi ve CAD gerektirmeyen iş akışı yaklaşımı sayesinde mühendislik verilerinin ofisler, sahalar, müşteriler ve proje paydaşları arasında saniyeler içinde paylaşılabilmesi, dijital dönüşümün sektöre en somut katkılarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu yaklaşım, dikey taşımacılık sektöründe daha erişilebilir, bağlantılı ve verimli bir mühendislik iş akışı modelinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.