ELEVATOR WORLD'ün Altın Yıl Dönümü

Yayının 50. yılına yeniden yapılanma ve genişleme damgasını vurdu

ELEVATOR WORLD'ün Altın Yıl Dönümü, iki yıllık bir dönem boyunca kutlandı. 2002 senesi teknik olarak EW'nin 50. yayın yılı oldu ve o senenin her sayısında 1953'teki ilk sayıdan günümüze kadar gelen derginin bir özetine yer verilmiştir. Elbette yıl dönümü kutlamaları zaman zaman bu tür gerçek rakamları göz ardı eder ve kutlayanların ilgisini daha çok çekebilecek tarihlere odaklanır. Bu nedenle kutlamalar bir sonraki yıl da devam etmiştir. Bu durum Ocak sayısı ve 2003 ELEVATOR WORLD Source (Elevator World Kaynak Dizini) kapaklarından da anlaşılmaktadır (Resim 1 ve 2). Nitekim, okurlar bu tarihte ilk kez her iki sayıyı da aynı anda teslim almışlardır. Kaynak Dizini 1984 yılından 2001'e kadar ekim ayında yayınlanmış ve o ayki sayının yerine geçmiştir (bu nedenle baskılar ekimden ekim'e uzanacak şekilde iki takvim yılına yayılmıştır). Ancak okurlar 2002 yılının Ekim ayında derginin standart sayılarından birini almış ve Kaynak Dizini baskısının en güncel versiyonunu almak için 2003 yılının Ocak ayına kadar beklemişlerdir. Robert S. "Bob" Caporale bu değişikliği aylık baş yazısında duyurmuştur:

"Abonelerimiz bu yıldan itibaren Elevator World Kaynak Dizini'ni Ocak sayısıyla birlikte almaya başlayacaklar. Elevator World'ün 12 sayısıyla birlikte Kaynak Dizini'nin de sunulacağı bu yeni format, sektöre sürekli bir haber, bilgi ve teknik makale akışı sağlamanın yanı sıra asansör endüstrisi ürünlerine ilişkin tam kapsamlı bir dizin sunmamıza da imkân tanıyacaktır."^[1]

EW'ye 1993 yılında yardımcı editör olarak katılan Caporale, 1997 yılının Mayıs ayından itibaren editörlük görevini üstlenmişti.

Genel yayın yönetimindeki değişim EW'nin kurucusu William C. Sturgeon tarafından iyice planlanmıştı:

"Yaklaşık 43 yıl ve 500'den fazla baş yazının ardından editörünüz, yapılan plan doğrultusunda görevini son dört yıldır Yardımcı Editör olarak görev yapan Bob Caporale'ye devredecektir. Editörlük görevine yardımcı olarak göreve başlayan Bob, metodik bir şekilde bilgi toplayabilme, hikâyelerin özünü ortaya çıkarabilme, metin, fotoğraf ve grafik gibi unsurları prodüksiyon uzmanlarımızla bir araya getirebilme konusundaki kabiliyetini kanıtladı ... Bob oldukça başarılı bir yöneticidir ve Baş Yazı Bölümünün asansör sektörünün ihtiyaçlarına yanıt vermeye devam etmesini sağlayacaktır." ^[2]

1997 yılının Temmuz ayında, dergi editörünün değişmesiyle aynı zamana denk gelen bir başka değişiklik daha meydana geldi, Sturgeon ile Caporale, EW'nin hem içerik hem de organizasyon bakımından derginin artan erişim alanına ve okuyucu kitlesine ayak uydurması gerektiğini fark etti. Baş Yazılar ve Köşe Yazıları olmak üzere iki farklı alana ayrılan temel yapı korunmuş olsa da bu alanların içeriği yeniden düzenlenmiş ve tasarlanmıştır.

2003 yılında Baş Yazılar bölümünde şunlar yer almaktaydı: Editörün Değerlendirmesi (yazan: Caporale; Sturgeon'un son "Sorunlardan Söz Etmek" köşe yazısı Haziran 1998'de yayınlanmıştır), Takvim, Yorumlar, ABD Sektör Haberleri, EW Hizmetleri, Uluslararası Sektör Haberleri, Yeni Ürünler, Patentler, İlanlar, Reklamverenler Dizini ve Baskıya Girerken. Sektör Haberleri'nin yurt içi ve yurt dışı olarak iki bölüme ayrılması sayesinde hem daha kapsamlı bir içerik elde edilmiş hem de okuyucuların bilgilere ulaşımı kolaylaştırılmıştır. Ocak 2003 sayısında 22 adet ABD haberi ve 24 adet uluslararası haber yer almıştır. Uluslararası haberler alfabetik sırayla ülkelere göre düzenlenmiş ve 14 farklı ülkeden haberlere yer verilmiştir. Yurt dışı haberlerinin bu denli yoğun olarak yer alması, derginin uluslararası muhabir ve irtibat kadrosunun giderek genişlemesi sayesinde mümkün olmuştur. 2003 yılında gelindiğinde Latin Amerika ve Orta Doğu bölgelerini ve 35 ülkeyi temsil eden 23 kişi bulunmaktaydı: Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Şili, Kolombiya, Çek Cumhuriyeti, Ekvator, Almanya, Macaristan, İsrail, İtalya, Japonya, Kore, Yeni Zelanda, Nijerya, Çin Halk Cumhuriyeti, Filipinler, Suudi Arabistan, İsviçre, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Birleşik Krallık.

Köşe Yazıları bölümünde de benzer şekilde yerel ve uluslararası sektörel haberler bir arada yer almaktaydı. Fakat ironik bir biçimde, iki istisna haricinde, yeniden düzenlenen bu bölümde artık kalıcı yazarlar tarafından kaleme alınan gerçek "köşe yazıları" yer almıyordu. Bunun yerine, köşe yazılarının başlıkları, okuyucuları güncel bilgilere yönlendiren tematik içerik kılavuzları olarak işlev görmeye başlamıştı. Tamamı tek bir sayıda yer almayan bu temalar arasında Dernekler, Yönetmelikler ve Standartlar, İnşaat, Eğitim Odağı, Acil Durumlara Hazırlık, Mühendislik, Etkinlikler, Sektörel Diyalog, Denetim, Çalışma Sahası Güvenliği, Bakım, Yönetim, Pazar Odağı, Proje Odağı, Kamu Güvenliği, Okuyucu Platformu, Tedarikçi Odağı ve Test ve Belgelendirme gibi başlıklar yer almaktaydı. 2003 yılında derginin uluslararası muhabirleri 50'den fazla yazıya katkıda bulunmuş, çeşitli yazarlar ise birden fazla katkı sağlamıştır: John Gale (İngiltere) 16 makale, Carmen Maldacena (Arjantin) 11 makale, Peng Jie (Çin Halk Cumhuriyeti) 11 makale ve M.J. Mohamed Iqbal (BAE) dört makale. Bu üretken yazarlar aynı zamanda kendi ülkeleri dışındaki konularda da içerikler sunmuşlardır. Bu duruma örnek olarak Gale'in Avrupa ve Rusya konularını ele alan makaleleri gösterilebilir.

Bu köşe yazılarının içeriğine bakıldığında 2003 yılında dikey taşımacılık (DT) teknolojisinde ulaşılan en uç noktalar görülebilmektedir. Örneğin; Gale temmuz ayında ThyssenKrupp'un TWIN Lift (İKİZ Asansör) Sistemini okuyuculara tanıtmıştır. EW'nin 50. yılında DT sektörüne ilişkin belki de en ilginç bilgiler, Etkinlikler başlıklı köşe yazılarında görülmektedir. Aylık takvimin (mevcut ve bir sonraki yıla ait etkinliklerin listelendiği) de yer aldığı bu sütunda, inanılmaz derecede çeşitli uluslararası konferans, fuar ve sergiler paylaşılıyordu ve bunların hepsine ilişkin haberlere de dergide yer verilmekteydi. 2002-2003 yıllarında paylaşılan bu etkinlikler arasında Çin Dünya Asansör Fuarı, Ele-España Asansör Fuarı ve Elevcon España, Ortadoğu Asansör ve Yürüyen Merdivenler Fuarı, Elevcon, Heilbronn Asansör Günleri, İnterlift, Asansör İstanbul, LEIA Expo, Lift 2002 Milan, Lift Expo Rusya ve Dünya Asansör Fuarı yer almaktaydı.

Caporale, 28 Eylül - 3 Ekim 2002 tarihleri arasında Las Vegas'ta düzenlenen yıllık Ulusal Asansör Müteahhitleri Birliği (NAEC) Kongresiyle eş zamanlı olarak gerçekleştirilen Dünya Asansör Fuarı hakkında bilgiler aktarmıştır. Bu fuar gerçekleşen ikinci Dünya Asansör Fuarıydı. İlki 1995 yılında Boston'da gerçekleşmişti. Etkinlikte sunumlar, yuvarlak masa müzakereleri, eğitim oturumları ve sergilerin yanı sıra "Köprü Kurucular" başlıklı bir oturum yer almaktaydı. "Köprü Kurucular" oturumuna NAEC, Kanada Asansör Müteahhitleri Birliği (CECA), Asansör ve Yürüyen Merdivenler Güvenlik Birliği (EESF), EW, the National Elevator Industry Inc. (NEII), Cámara de Ascensores y Afines (CAA), Çin Asansör Birliği (CEA) ve Ulusal Dikey Taşımacılık Profesyonelleri Birliği (NAVTP) temsilcileri katılmıştır.^[4] Caporale'nin anlatımından da anlaşılacağı üzere oturumun belirgin bir gündemi yoktu: "Endişe verici pek çok konu tartışıldı ... ve dile getirilen çeşitli görüşleri dikkate alarak bunları ilgili kuruluşlara bildirecekleri hususunda anlaşmaya varıldı.^[4] NAEC yıllık ödül töreninde daha somut sonuçlara ulaştı. 1961 yılında, Yılın Adamı Ödülü verilmeye başlanmış ve ödülün ilk sahibi Sturgeon olmuştur. 1981 yılında ödülün adı Seçkin Hizmet Ödülü olarak değiştirilmiş ve 1995 yılında ödülün adı son kez William C. Sturgeon Seçkin Hizmet Ödülü olarak değiştirilmiş ve Sturgeon yeni ödülün ilk sahibi olarak onurlandırılmıştır. NAEC ödül töreninde en dikkat çekici olay, 2002 William C. Sturgeon Üstün Hizmet Ödülü'nün Sturgeon'un kızı Ricia Sturgeon-Hendrick'e takdim edilmesi olmuştur. Ödül, Hendrick'in oğlu (yani Sturgeon'un torunu) T. Bruce MacKinnon tarafından takdim etmiştir (Resim 3).

EW, 2003 yılında da her yıl düzenlenen Yılın Projesi Ödülleri kapsamında DT tasarımındaki üstün performansları ödüllendirmeye devam etmiştir. 1998 yılında verilmeye başlanan ödül kategorileri zaman içinde giderek genişlemiş ve 2003 yılına gelindiğinde yedi alandaki başarıları öne çıkarmaya başlamıştır: Kategori 1: Asansörler - Yeni Kurulum, Kategori 2: Asansörler - Modernizasyon, Kategori 3: Yürüyen Merdiven Sistemleri, Kategori 4: Otomatik İskele Sistemleri, Kategori 5: Erişilebilirlik Sistemleri, Kategori 6: Eğimli Sistemler ve Kategori 7: Özel Uygulama Sistemleri. Başvuru çağrısında katılımcılara şu hatırlatmada bulunulmuştur: "Tüm başvurular sektörün önde gelen uzmanlarından oluşan seçkin bir panel tarafından incelenecektir ... (ve) Projeler şu hususlara göre değerlendirmeye tâbi tutulacaktır: inovasyon, özgünlük ve yaratıcılık, aşılan zorluklar, montaj yöntem ve teknikleri, ileri teknoloji kullanımı ve genel sunum kalitesi."^[5] 2003 yılında yedi kategorinin altısında ödüller verilmiş, İngiltere (Londra ve Manchester), İspanya (Toledo) ve ABD'deki (Detroit ve Manhattan) çalışmalar ödüle layık görülmüştür

EW, 50. yılını kutlamasının yanı sıra DT eğitim programlarındaki yeni başarıları da kutlamıştır. Dergi Mart ayında NAEC'in Sertifikalı Asansör Teknisyeni (CET™) programının başarılı bir şekilde başlatıldığını bildirdi. Bu girişim 2001 yılında "yürüyen merdiven ve asansör işlerini icra eden resmi eğitimli teknisyenlerin sayısını artırmak için tasarlanmış... asansörlere özgün bir eğitim ve sertifikalandırma programı geliştirmek" ve "asansör camiasına genel bilgiler, güvenlik düzenlemeleri ve yönetmelikler konusunda eğitim vermek" amacıyla başlatılmıştır^[6] Sertifika Kurulu ilk CET kimlik kartlarını 2002 yılının Kasım ayında, programın ilk katılımcıları olan ve 35 soruluk sınavı en az %150 başarı oranıyla tamamlayarak sertifikalarını almaya hak kazanan 80 teknisyene vermiştir. Kurul ayrıca programın hayata geçirilmesiyle birlikte asansör teknisyenleri hakkında demografik bilgiler de toplamaya başladı. Toplamda 428 adaylık ve ilk katılımcı başvurusu aldıklarını ve anket soruları ışığında şu bilgileri edindiklerini açıklamışlardır:

"Başvuranların %18.2'si azınlık gruplarından, %2.1'i kadın, %24'ü üniversite mezunu, %72'si lise mezunu (ya da GED eşdeğeri) kişilerden oluşuyordu ve sadece %3.5'i lise düzeyinin altında bir eğitime sahipti ... %94.9'unun evinde ya da iş yerinde bir bilgisayara erişimi vardı. Bunların %31.5'i bilgisayar kullanımında ileri veya uzman düzeyde olduklarını ifade ederken, %52.2'si e-posta ve internet erişimi için düzenli olarak bilgisayar kullandıklarını belirtmiştir.^[7]

Amerika'daki DT teknisyenlerine dair bu özet bilgiler, bu önemli sektör grubunun 21. yüzyılın başlarındaki durumuna bir ışık tutmaktadır.

Dergi nisan ayında bir başka yeni eğitim programı hakkında da haber yapmıştır. İngiltere'deki Northampton Üniversitesi, 2002 yılının Kasım ayında üniversitenin Asansör Mühendisliği alanındaki yeni Yüksek Lisans programının ilk mezunlarını verdi. 1999'da oluşturulan bu program, öncelikle üç ila beş yılda tamamlanması amaçlanan bir uzaktan eğitim programı olarak tasarlanmıştır. Programdan mezun olmak isteyen adayların "Asansör Uygulamaları, Yönetmelikler ve Standartlar, Sözleşmeler alanlarında zorunlu dersleri ve Hidrolik Sistemler, Komponent Uygulamaları, Kontrol Sistemleri, Mikroişlemci Uygulamaları ve Malzeme Kullanımı alanlarından iki adet seçmeli dersi" tamamlamaları gerekiyordu.^[8] Tam yüksek lisans derecesi almak için bir yüksek lisans tezi gerekliydi; aynı zamanda tezsiz yüksek lisans diploması alma seçeneği de mevcuttu. Katılım için aranan ön koşullar arasında "lisans düzeyinde bir mühendislik eğitiminin tamamlanması veya buna denk bir mühendislik eğitimi ile asansör sektörü deneyimi" yer almaktadır^[9] Oluşturulan ilk sınıf 29 adaydan oluşuyordu. Adayların büyük çoğunluğu İngiltere'den olmakla birlikte, aralarında Kolombiya, Hong Kong, Nijerya, Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD'nin de bulunduğu diğer ülkeler de temsil edilmekteydi. İlk mezunlar dokuz adaydan oluşmaktaydı ve bunlar arasında (maalesef Northampton'daki mezuniyet törenine katılamayan) Caparole de yer almaktaydı. Caporale'nin tez konusu "Bina Salınımının Asansörler Üzerindeki Etkileri" başlığını taşımaktaydı.

Uluslararası ve yerel haberler temasında ayrıca EW ailesiyle ilgili daha kişisel konular da ele alınıyordu. Dergi 2003 yılında iki tanınmış yazarını kaybettiğini duyurdu. Yayımlanan ilk anma, temmuz ayında Amerikan endüstrisinin emektarlarından John F. Hukle (1929-2002) için yapılmıştı (Resim 4):

"Hukle, liseden hemen sonra Otis Elevator Co. şirketinde çalışmaya başladı ve orduda görev yapmasının ardından Otis tarafından yeniden işe alınarak yaklaşık 10 yıl boyunca bu şirkette çalıştı. O zamanlar "mahallenin yeni çocuğu" olan Haughton Elevator Co. şirketine geçerek 20 yıldan fazla bir süre çalışmış ve 1985 yılında Allen Town, Pennsylvania'daki ofisinden emekli olmuştur... Emeklilik yıllarını resim, heykel ve hatta oyunculuk da dâhil olmak üzere sanata olan sevgisini kovalayarak geçirmiştir... Hukle düzenli olarak EW için karikatür çizerliği yapmış ve ünlü Romalı asansör yardımcısı Minus (Resim 5) ile tanınmıştır." ^[10]

Hukle hakkında yazılan makalede, ölümünden önce bir filmde rol aldığına dair kısa bir atıfta bulunulmuştur. İnternet Film Veri Tabanı'nda (IMDB) yapılan bir aramada Hukle'nin oynadığı tek filmi gösteren (çok kısa) bir sayfa bulundu: "The Chest". Yönetmenliğini Ron Perozzi'nin yaptığı ve 2004 yılında gösterime giren filmin konusu dram, korku ve gizem karışımı olarak tanımlanıyor:

"Yaşamın kaderle olan küçük kavgalarının nasıl beklenmedik bir trajediye dönüşebileceğine dair bir hikâye. Ana karakterimiz "Michael Adams" evini ve kızıyla olan ilişkisini kurtarmak için mücadele ederken, hem zekasına hem de yaşama isteğine meydan okuyacak doğaüstü bir yolculuğa çıkıyor." ^[11]

Hukle filmde "barmen" rolünü oynamaktaydı. Hukle'nin oyunculuk kariyerine karikatür ve çizerlik yetenekleri de eklenince, DT topluluğu üyelerinin — genellikle beklenmeyen — çok yönlülüğü bir kez daha gözler önüne seriliyor.

EW, eylül ayında İngiltere'de sektörün emektarlarından William "Bill" Gale'in ölüm haberini verdi:

"İngiliz Asansör Birliği'nin (BLA) on yıllık icra direktörlüğü ve Express Lift ve Marryat & Scott'taki pozisyonları da dâhil olmak üzere sektörde 50 yılın üzerinde bir deneyime sahipti ... (1950'lerde) Express Lifts'e tesisatçı yardımcısı olarak katılmıştı. Ayrıca Woolwich College'da Londra City & Guild'de elektrik mühendisliği eğitimi almıştır. Bill daha sonraları ... Marryat & Scott'da çalışmaya başlamıştır. Ben Hutton ve Genel Müdür John Gooch'un yönlendirmeleri altında hızla yükselen Bill, ilk olarak şirketin Birmingham bölge operasyonlarının, kısa süre sonra da tüm ülke operasyonlarının müdürü olmuştur. Büyük Londra Konseyi'nde asansör danışmanlığı görevini kabul etmesine kadar geçen sürede Marryat & Scott'ta direktör olarak görev yapmıştır."^[12]

Gale ve eşi Pat, BLA'nın kuruluş aşamasında kilit rol oynamıştır. 1984'ten 1992'ye kadar bu çiftten Gale icra direktörü, Pat ise sekreter olarak görev yapmıştır. Gale aynı zamanda "Elevator World'e uzun süre katkıda bulunmuştur" ve Birleşik Krallık ve Avrupa'daki DT endüstrisi hakkında (genellikle eşiyle birlikte) kaleme aldığı raporlar nedeniyle okurlar tarafından oldukça iyi tanınmaktadır. ^[12]

Daha önce de belirtildiği üzere, köşe yazıları açısından iki istisna vardı: iki yazar düzenli olarak kendi imzalarıyla aylık köşe yazılarına devam ediyordu. Bu köşe yazılarından ilki 1998 yılının Kasım ayında, diğeri ise 2003 yılının Temmuz ayında başlamıştır. Daha eski köşe yazısı EW'nin Hukuk bölümü editörü Marvin A. Jacobs'a aitti. Köşe yazıları Aralık 2010'a kadar yayınlanmaya devam eden Jacobs, ASME A17.1 Yönetmelik Komitesi'nde Milli Çıkarlar İnceleme Grubu (the National Interest Review Group) üyesi olarak görev yapmaktaydı ve DT endüstrisinde tanınan bir isimdi. 2003'te çıkış yapan yazar ise bizzat bendim: naçizane tarihçiniz. DT dünyasına girişim 1980'lerin başında Virginia Üniversitesi'nde Mimarlık Tarihi Yüksek Lisansı yaptığım ve 19. yüzyıl asansör tarihi üzerine bir tez yazdığım dönemde başladı. Mimarlık Tarihi alanında doktora çalışmalarımı yaptığım Cornell'deki eğitimimin ardından (tezim New York'taki erken döneme ait gökdelenler üzerineydi) kendimi Charlotte'taki Kuzey Carolina Üniversitesi'nde buldum.

Kadroya alınmam için gereken şartlardan biri de bir kitap yazmamdı. Seçimim basitti: Yüksek lisans tezimimi mi yoksa doktora tezimin konusunu mu yeniden ele almalıydım? Nihayetinde karar vermek oldukça kolay oldu. 19 yılında "Ascending Rooms to Express Elevators: A History of the Passenger Elevator in the 2002th Century" (Yükselen Odalardan Ekspres Asansörlere: XNUMX. Yüzyılda Yolcu Asansörlerinin Tarihi) adlı kitabım EW tarafından yayımlandı. Bunun ardından Ricia Sturgeon-Hendrick ile yaptığım bir sohbet, beklenmedik bir şekilde naçizane DT tarihçiniz olarak kariyerimin başlangıcını tetikledi. Bunun sonrasında, deyim yerindeyse resmen tarih yazdık.