Dünden Bugüne Asansör Kapıları

Murat Camgöz tarafından

Asansör kapıları, asansör sistemlerinin güvenliğini ve işlevselliğini sağlayan en önemli bileşenlerden biridir. Zamanla teknolojik gelişmeler ve inşaat sektöründeki gelişmeler sayesinde büyük bir değişim geçiren asansör kapıları, artık daha fazla kullanıcıların güvenliğini artırırken aynı zamanda daha konforlu bir kullanım da sunmaktadır

Antik Mısır ve Yunanlardan bu yana insanlık, insanları ve yüklerini daha yüksek bir noktaya taşımak için dikey taşıma sistemlerini kullanmaya başladı. İlk zamanlar insan, hayvan, su gibi farklı güçleri kullanarak bazen sadece bir halatla yüksek bir yerden çekerek, zamanla bir palanga-makara sistemiyle güç aktarımını büyüterek ilerleyen asansör teknolojisi, şu an kullandığımız asansörlerden çok farklı olarak platform tarzı kaldıraç sistemleriydi.  

1800'lü yıllardan itibaren günümüz teknolojisine benzer asansörlerin ortaya çıkması, güvenlik ihtiyacını, özellikle de insanların asansör boşluğuna düşmesini önlemek için asansör boşluğunun bir kapı ile kapatılması gerekliliğini beraberinde getirdi. Başlangıçta, katlardaki asansör kapılarının kullanımı sadece boşluğa düşmeleri önlemek içindi. Ancak zamanla, insanları dış etkenlerden korumak ve asansör boşluğuyla temaslarını kesmek için asansörün içinde kabin kapıları kullanılması gerekli hale geldi.  

İlk asansörler kapıları manuel olarak açılıp kapanıyordu. Kullanıcılar, genellikle bir kafes kapıyı veya menteşeli bir kapıyı elle açıp kapatmak zorundaydı. Bu sistemler hem kullanım zorluğu yaratıyor hem de güvenlik açısından riskler taşıyordu. Zamanla otomatik kapı sistemleri geliştirildi ve daha güvenli bir deneyim sunulmaya başlandı.

Asansör Kapısı Çeşitleri: 

Asansör kapıları genel olarak iki ana kategoriye ayrılır:

1. Manuel Kapılar: Bunlar genellikle küçük ve eski asansörlerde bulunan, kullanıcı tarafından açılıp kapatılan kapılardır. 
2. Otomatik Kapılar: Son dönem modern asansörlerde yaygın olarak kullanılan, kendi motoru ve elektronik kartıyla ve asansör kontrol ünitesinden gelen komutlarla otomatik olarak kendiliğinden açılıp, kapanan kapılardır. Kullanım kolaylığı ve güvenlik açısından en üst seviyedeki, itfaiyeci asansörü, Anti-vandal asansörler, engelli asansörü, sismik dayanımlı asansörler gibi farklı özel asansör tipleri için geçerli EN ve diğer uluslararası standartları karşılayabilen kapılardır. 

Otomatik kapıların açılış tipine göre farklı türleri vardır; teleskopik sağa veya sola açılan kapılar, merkezi açılır kapılar ve geliştirilmiş katlanır kapılar Genellikle eski asansörlerde ve/veya villa tipi asansörlerde veya dar girişli özel asansör uygulamalarında kullanılan kapılardır. 

Asansör Kapılarında Güvenlik ve Teknoloji

İlk etapta Avrupa ve Amerika’da başlayan asansör sektörü, zamanla diğer kıtalarda da artarak gelişme göstermiştir. Asansör sektörüne öncülük eden bu ilk marketlerde, zamanla gelişen güvenlik ve estetik ihtiyaçlar bu ülkelerde modernizasyon projelerinin ve ihtiyaçlarının şekillenmesinde rol oynamıştır. Yeni asansör (NI) montajında ise asansör sektörü doğuya doğru ilerleyerek önce Çin ve diğer Uzakdoğu marketlerine ilaveten son yıllarda hızla büyüyen Hindistan pazarı da asansör sektörünün hacimsel büyümesine katkıda bulunmuştur. 

Türkiye, konumu itibariyle Avrupa ve Ortadoğu arasında asansör pazar büyüklüğü olarak her zaman en büyük yeni montaj asansör marketine sahip olmakla birlikte, asansörlerin ortalama yaşının da artmasıyla son yıllarda modernizasyon projelerinin de bölge pazarlarında giderek arttığı görülmektedir. 

Türkiye’de inşaat sektörünün 2005 yıl boyunca sürekli büyüdüğü 2018-40,000 yılına kadar asansör sektörü de paralel olarak sürekli büyüyerek yıllık 350,000 yeni asansör montajı seviyelerine (yıllık yaklaşık 400,000-25,000 kapı üretimi) ulaşmış, ancak daha sonra yine inşaat sektörünün çeşitli nedenlerle gerilemesiyle yıllık 30,000-200,000 yeni asansör montajı seviyesine (yıllık yaklaşık 250,000-12 kapı üretimi) gerilemiştir. Önümüzdeki yıllarda inşaat sektörünün yeniden canlanmasıyla, asansör sektöründeki büyümenin de XNUMX-XNUMX aylık faz farkıyla bu gelişmeyi takip etmesi beklenmektedir. Türkiye asansör pazarı, bu sürekli büyüme döneminde konut asansörleri kadar yeni fabrikaların ve ticari alanların, hastanelerin açılmasıyla yük ve ticari asansörler alanında da büyüme göstermiştir. Son yıllardaki özellikle konut asansörlerindeki görece gerileme, yük ve ticari asansörlerin toplamdaki payını geçmişe nazaran bir miktar arttırmıştır. Bu durum, asansör kapılarının da daha çeşitlenmesi ve daha büyük kapı açıklığına sahip, XNUMX-XNUMX-XNUMX panelli yük/ticari asansör kapılarının üretiminin artmasına yol açmıştır. 

Bu yurt içindeki sürekli büyüme, Türkiye’deki pek çok farklı komponent üreticisinin gelişimine katkıda bulunmuş, yakın coğrafyalardaki asansör sektörlerinin de aynı dönemde büyümesi ve Türkiye’deki komponent üreticilerinin de çok hızlı bir şekilde bu büyümeye paralel kendilerini uluslararası norm ve standartlara uyumlandırmaları sayesinde Türkiye iç pazarının çok ötesinde bir asansör ve asansör kapı üretim kapasitesine ulaşılmıştır.

Türkiye'de asansör kapılarına olan talep ve üretim, bu dönemde benzer bir ilerleme göstermiştir. 2017-2018 yıllarında Türkiye'de 100'den fazla kapı üreticisi bulunmaktaydı ve bunların çoğu yıllık 2,000'den az kapı üretmekte ve ağırlıklı olarak sadece kendi asansör şirketlerinin ihtiyaçları için kapı üretmekteydi. Yıllar içinde, yeni uygulanan EN standartları, yerel makamların kapı panellerinde etiketleme/EN normlarına uyumu zorunlu kılması, yeni güvenlik yönetmelikleri/sektör ihtiyaçları ve Fermator gibi mekanizma-operatör üreticilerinin kapı panelleri ve çerçeveleri üreten ortak fabrikalarında yaptığı denetimler nedeniyle, kapı üreticisi sayısı ve üretilen toplam asansör kapısı sayısı nispeten azalmıştır. Bununla birlikte, nihai ürünün ortalama kalitesi artmıştır. Bu gelişmeler, asansör kapısı üreticilerinin iç pazarın yanı sıra ihracata daha fazla odaklanmasına yol açmıştır. Bu değişim, Türk asansör kapılarının Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki giderek artan sayıda ülkeye ulaşmasına yardımcı olmuştur. Bu noktada, her türlü bileşen ve komple asansör üretiminde olduğu gibi, üretim kalitesinin iyileştirilmesi, uluslararası standartlara tam uyumun sağlanması ve gerektiğinde gerekli satış sonrası hizmetin sunulması, gelecek için kritik başarı faktörleri olarak görülmelidir.                 

Asansörler için yürürlükte bulunan pek çok ulusal ve uluslararası standart, aynı zamanda asansör kapılarının da çeşitlenmesine, farklı asansör kapısı ihtiyaçlarının doğmasına yol açmıştır. Bunlardan Avrupa’da ve Türkiye’deki asansör kapı uygulamalarını en fazla etkileyen normlar:     

• EN 81-20/50: Kapı panelleri ve kapı kontrol üniteleri için güvenlik normlarını güncelleyen ve diğer birçok güvenlik ekipmanını kontrol eden geçerli EN standardı 
• EN 81-58: Kapı panellerinin yangına dayanıklılığı için test kriterleri ve sertifikasyonu
• EN 81-71: Vandallığa dayanıklı asansör kategorilerini yöneten standart (ayrıca farklı kapı kategorilerini de tanımlar)
• EN 81-72: İtfaiye asansörlerine uygun kapılar
• EN 81-77: Deprem yönetmeliğine uygun asansörler ve bu asansörlere uygun farklı kategorilerde kapılar

Fermator, kurulduğu 1977 yılından beri, tüm dünya genelinde kurulu 13 fabrikasıyla tüm asansör kapı ihtiyaçlarını karşılayan tedarik ve ürün portföyüyle, asansör kapısı konusundaki liderliğini devam ettirmektedir. Şu an tüm sektörde kullanılmakta olan VVVF kartlarının sektöre ilk defa adaptasyonu ve yine boyut avantajına rağmen daha fazla tork ve kolaylıkla kontrol imkânı veren PM tipi motorların asansör kapılarında kullanımı gibi teknolojik önderliklerini devam ettiren Fermator, (Compact, 40/10, 50/11 Mega, Premium, Platinum, Prime, Plus vb.) pek çok farklı modeliyle, sektördeki geçerli normların tamamına cevap veren kapı çözümleriyle, partnerlerini desteklemeye devam etmektedir. Fermator sadece kendi fabrikalarıyla değil, aynı zamanda mekanizma-operatörlerin Fermator’dan alınıp, kasa ve panellerin Fermator Teknik Standartları’na uygun şekilde ve denetimiyle Türkiye ve farklı ülkelerdeki üretici-bayiler tarafından üretilmesi prensibiyle oluşturduğu alt yapısıyla asansör sektörüne hizmet vermektedir.    

İnternet ve yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle, asansörlerde ve asansör kapılarında da benzer bir gelişme devam etmektedir. Fermator, şu an dünyanın herhangi bir yerindeki herhangi bir Fermator asansör kapısını internet üzerinden çalıştırma, durdurma ve konforunu ayarlama imkanına sahip teknolojiyi geliştirmiş ve yaygın kullanım için paydaşlarının da bu teknolojileri benimseyerek, ilgili sektörel standartların oluşturulmasını beklemektedir. Yakın gelecekte yapay zekâ destekli sensörler, kapıların hareketlerini optimize ederek enerji verimliliğini arttırabilecektir. Ayrıca yüz tanıma sistemleri ve sesle komut edilen asansörler gibi yeniliklerin yaygınlaşması da kullanıcı deneyimini geliştirecektir.

Sonuç olarak, asansör kapıları geçmişten günümüze büyük bir gelişim göstermiş ve güvenlik, konfor ve estetik açısından önemli yenilikler kazanmıştır. Gelecekte daha da akıllı ve güvenli sistemlerin hayatımıza entegre olması kaçınılmaz olacaktır.