Güvenlik Aksamları

kaydeden İbrahim Özçakır

Asansör bir tasarımdır, bu tasarımı gerçekleştirmek için tüm yönetmeliklerimizde olduğu gibi Asansör Yönetmeliğinde ek I’in gereklilikleri göz ardı edilmemelidir. Bu tasarımı oluştururken bir araya getirdiğimiz malzemeler uyum içerisinde çalışmalı ve birbirlerini tamamlamalıdır. Bunu yapmadığımız sürece uygun olmayan malzemeler güvenlik elemanlarının çalışmasını engelleyecektir. Sadece ekonomik değil, uygun ve güvenli ürünü seçmek asansör monte edenin görevidir.

Güvenlik aksamları dediğimizde öncelikle Asansör Yönetmeliğini (2014-33- AB) iyice incelememiz ve içimize sindirmemiz gerekir. Tabii ki yönetmeliği birebir burada yazmaya çalışmayacağım ama önemli gördüğüm konuların altına çizmek istiyorum. Baktığımızda yönetmeliğimizin ek III’de güvenlik aksamlarının listesi verilmektedir.

Bu güvenlik aksamları:

1. Durak kapılarını kilitleme tertibatları
2. Ek I’in 3.2 maddesinde bahsi geçen düşmeleri önleyen yani kabinin düşmesini ve kontrolsüz hareket etmesini engelleyen tertibatları
3. Aşırı hız sınırlayıcı tertibatları 
4. Tamponlar: Enerji depolayan tamponlar, Doğrusal olmayan, Dönüş hareketi sönümlemeli, Enerji harcayan tamponlar
5. Düşmeyi önleyen cihaz olarak kullanıldığı durumlarda hidrolik güç devrelerinin kaldırıcılarına bağlanan güvenlik tertibatları,
6. Elektronik aksamları içeren güvenlik şalterleri şeklindeki elektrikli güvenlik tertibatları

Ek III’de 3 başlık altında toplanmış olan asansör güvenlik aksamları hakkında ilgili taraflara ait yükümlülükler ise 2014-33- AB içerisinde üçüncü bölümde tarif edilmektedir.

Temel sağlık ve güvenlikli gereklilikleri madde 8 ikinci bendinde anlaşılacağı üzere bu yönetmelik kapsamındaki asansör güvenlik aksamları ek I’de yer alan “temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşılar, bir araya getirildiği asansörün söz konusu gerekleri karşılamasını sağlar” denilmektedir. Bundan dolayı alacağımız ürünlerin doğru ürünler olduğu ve bizim asansörümüzün bir bütünü olduğunu düşünürsek malzeme temininde yapılan en büyük hatalardan biri olan ekonomik olanı değil doğru ürünü tercih etmemiz gerekmektedir. Yönetmeliğimizin ‘Tanımlar’ kısımlarına baktığımızda aldığımız ürünlerin bir teknik şartname, asansör ve asansör güvenlik aksamı için karşılanması gereken teknik gerekliliği tanımlayan dokümanın olması gerekmektedir ve ürünlerin de bir uygunluk değerlendirmesinden geçip bu yönetmelik kapsamındaki asansör ve asansör güvenlik aksamının temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığını tanımlayan süreci piyasaya arz etme, piyasada bulundurma sunma gerekliliklerini yerine getiren uygunluk değerlendirmesi yapılması gerekmektedir.

Burada baktığımızda tabii ki piyasadaki ürünlerin hepsinin bir uygunluk değerlendirilmesi olduğu kanaati mevcuttur. Çünkü güvenlik aksamları üzerlerinde bir CE etiketi ve üretici firmanın etiketini görmekteyiz. Fakat son dönemlerde bakanlığımızın yapmış olduğu denetimlerde sahadan alınan numune ürünler ile yapılan testlerinde toplantılardan öğrendiğimiz kadarıyla test yapan kuruluşun ürünlerin sağlıklı olmadığı ve testlerden geçmediği yönünde ki beyanlarından dolayı aklımızda bir şüphe bırakmaktadır. Uygunluk değerlendirmesi yapılan kuruluşlarla test yapılan firmalar arasında bir farklılık mı vardır, yoksa piyasaya arz edilen ürün ile uygunluk değerlendirmesine göre gönderilen ürün arasında bir fark mı vardır. Onun için temin eden arkadaşlarımızın daha sağlıklı ve detaylı araştırma yaparak kullanmış oldukları doğru ürünleri temin etmeleri gerekmektedir.

Uygunluk değerlendirmede dikkat edilecek diğer bir konuda günü geçmiş uygunluk değerlendirmeleri veya tarihi yaklaşmış uygunluk değerlendirmelidir. Aldığımız ürünlerde firmaların uygunluk değerlendirmelerinin tarihlerini ve geçerliliklerini kontrol etmemiz gerekmektedir. Maalesef yaptım oldu, sattım oldu anlayışından kurtulmamız gerekiyor piyasaya arz edilen her ürün uygun olmayabiliyor.

Asansör güvenlik elemanları ile ilgili ifade etmek istediklerim bunlar olmakla beraber konunun başlığında dediğimiz gibi asansör bir tasarımdır sadece güvenlik elemanları değil genel anlamdaki güvenliği de asansör yönetmeliğin gereğini sağlamamız gerekiyor. Son günlerde yaşadığımız bir deprem ve 81- 71 deprem standardına göre, asansörlerini incelediğimiz deprem bölgesi ve çevrelerinde raydan çıkmış karşı ağırlığın fazlalığı, standarttı inceleyip bilhassa ağırlık ray hesapları ve bu konulara da dikkat etmemiz gerekmektedir. Güvenlik aksamlarını saydığımız sadece XNUMX elemanlı değil asansörün bütünü içerisinde değerlendirmemiz gereken bir konudur.