Asansör Kabinlerinde EN 81-70,71,72 Gereklilikleri

Sevgili okurlar,

Bu buluşmamızda asansör kabininde EN 81-70,71,72 standartları gibi özel standartların gerekliliklerini inceliyor olacağız.  

EN 81-70 standardı asansörlerin engelliler için kullanım şartlarını tespit etmektedir. Standarda göre asansör kabini ölçüleri en az 1,100 mm genişlikte ve 1,400 mm genişlikte olmalıdır. Eğer asansör sadece elektrikli sandalye ile erişim için kullanılacak ise asansör kapasitesi 450 kg’a ve ölçüleri 1,000 mm genişlik ve 1,250 mm derinliğe düşürülebilir. Asansör kabin kapısı genişliği en az 800 mm olabilir. Ancak ülkelerin yerel yönetmelikleri gereği, kapı genişliği genellikle en az 900 mm olmalıdır. 

Kabinin en az bir duvarında, tutamağın üst yüzeyinden kabin zeminine 900 mm mesafede ve uç kısımları kabin duvarına doğru bükülü el tutamağı olmalıdır. Tutamağın yarı çapı en az 10 mm kesiti ise 30mm – 45mm arasında olmalıdır. Tutamak kabin duvarından en az 35 mm mesafede olmalıdır. El tutamağı kumanda paneli ile aynı duvarda ise panel üzerinden geçmemelidir.

Kabindeki ayna zeminden en az 300 mm yukarda sona ermeli veya dekoratif camdan yapılmalıdır.  

Kabindeki kat butonları -2, -1, 0, 1, 2 şeklinde olmalı, alarm buton sarı renkli ve çan işaretli olmalıdır. Kumanda panelinde kapı açma ve kapama butonları mevcut olmalıdır. Butonyer, imdat ve kapı butonlarının merkezinden kabin zeminine en az 900 mm, en üstteki buton merkezinin ise en fazla 1,200 mm mesafede olacağı şekilde kabin duvarına sabitlenmelidir. Kat butonları yatay sıralanmış ise soldan sağa, düşey sıralanmış ise önce soldan sağa sonra aşağıdan yukarı doğru olmalıdır. Kabin kumandası merkezi açılan kapılı asansörlerde girişte sağda, teleskobik açılan kapılı asansörlerde kapının kapandığı kenarda olmalıdır. Binanın çıkışını gösteren kat diğerlerinden 5 mm daha önde ve tercihen yeşil renkte olmalıdır. Butonların kabartma yüksekliği 0.8 mm, çalışan kısmın yüksekliği ise en az 10 mm olmalıdır. Kabin içindeki gösterge, merkez hattı kabin zemininden 1,600 mm – 1,800 mm mesafede olacak şekilde sabitlenmelidir.

Kabin içinde katlanır koltuk var ise koltuğun genişliği 400 mm – 500 mm, derinliği 300 mm – 400mm arasında olmalı, taşıma kapasitesi 100 kg, kabin tabanından yüksekliği ise 500 mm olmalıdır. 

EN 81-71 standardı, asansörlerin kasıtlı hasara karşı korunmasına ilişkin önlemleri belirler. Şimdi, EN 81-71 standardına göre asansör kabinleri için gereken şartlara bir göz atalım.

Kabin duvarları yumuşak darbeli sarkaç deneyine dayanıklı olmalıdır. Sarkacın düşme mesafesi kategori 700 asansörler için 1 mm olmalı, kategori 1,000 asansörler için 2 mm olmalıdır.  

EN 81-71 standardına göre, kasıtlı hasara neden olan aletler arasında tükenmez kalemler, kablolar, halatlar, teller, anahtarlar, bastonlar, sakız, sigaralar, çakmaklar, çakı bıçakları, orta boy (200 mm uzunluğunda) tornavidalar, şişe kapakları ve kişinin vücut ağırlığı yer almaktadır. Kategori 2 kaldırma işlemleri için, bu aletlere ek olarak orta derecede keskin aletler de dahil edilmektedir. 

Kategori – 1 asansörlerde kabin tavanı yukarıda belirtilen aletler ile 60 sn içerisinde yerinden çıkarılamamalıdır. Eğer kabin tavanında yolcunun asılarak tutunabileceği yerlerin dayanımı 150 kg ağırlığa dayanıklı olmalıdır. Asansör kategori-2 olduğunda tavanda tutunarak asılabilir nokta olmamalıdır.  

Kabinde, kaplamanın tespit edildiği gövde yanmaz malzemeden imal edilmiş olmalıdır. Tavan, taban ve duvar kaplamaları kategori – 1 asansörler için sınırlı alevlenebilir malzemeden, kategori – 2 asansörler için ise yanmaz malzemeden olmalıdır. Yanmazlık ve alevlenme ilgili şartlar EN 13501-1 standardında tanımlanmaktadır. Kabin gövdesi yukarıda ifade edilen aletler ile kesilemez olmalıdır. Kabin tabanı kesici alet ile kesildiğinde tökezlemeye neden olmamalıdır.

Kabindeki el tutamağı, kategori – 2 asansörlerde, en zayıf kısmına herhangi bir yönden uygulanan 2,500 N’luk noktasal kuvvete dayanıklı olmalıdır.  

Kabin içerisindeki ayna kategori -2 asansörlerde kabin duvarına çıkıntı olmayacak şekilde sabitlenmeli ve lamine camdan imal edilmiş olmalıdır.  

Kabin içerisinde yolcular tarafından erişilebilir olan donatı ve bağlantılar kategori – 1 asansörler için özel aletler ile sökülebilir olmalıdır. Kategori – 2 asansörler ise yolcular tarafından görülmeyecek şekilde sabitlenmelidir.  

Kabin havalandırma açıklıkları yolcular tarafından ulaşılabilir ise herhangi bir kesitteki çubuk havalandırma açıklığından geçmemelidir.  

Kabin aydınlatması, kabin zemininde ve kumanda paneli üzerinde en az 100 lüks olmalıdır. Aydınlatma bağlantıları çıkıntı oluşturmamalı ve yetkisiz kişiler tarafından erişilememelidir. Kabin aydınlatma tertibatı 1 kg ağırlığındaki nesnenin 10 mm’lik noktaya kategori – 0.2 asansörler için 1 m, kategori – 2 asansörler için 40 m mesafeden 60 defa çarpması durumunda hala güvenli, çalışır ve işlevini yerine getirir olmalıdır. Bu deney darbe deneyi olarak adlandırılır. Kabin aydınlatması 1 mm yüksekliğinde aleve kategori – 120 asansörler için 2 sn, kategori – XNUMX için XNUMX sn süre ile tabi tutulduğunda, süre sonunda alevlenme devam etmemeli, kurumlar silinebilmelidir. Söz konusu deneye yangın deneyi denir.  

Otomobilin kontrol panelindeki düğmeler ve göstergeler, suya karşı IPX3 seviyesinde koruma sağlamalıdır. IPX3, EN 60529 standardına göre sıçramaya karşı dayanıklılıktır. Kontrol panelindeki düğmeler ile monte edildikleri panel arasındaki boşluk, yukarıda listelenen ekipmanın nüfuz etmesine izin vermeyecek genişlikte üretilmelidir. Düğmeler ve panel, yukarıda açıklanan darbe ve yangın deneylerini başarıyla tamamlayabilmelidir. Otomobilin düğmeleri, göstergeleri ve yüzeyleri, yukarıda listelenen aletlerle kesilmeye dayanabilmelidir. Düğmeler üzerindeki semboller ve işaretler, yukarıda açıklanan yangın deneyine tabi tutulduklarında bile okunabilir olmalıdır. 

Kabin çerçevesi, askı tertibatları, duvar ve tabanı, kapı ve eşikleri kategori – 2 asansörler için temizleme sıvıları ve vücut sıvılarının oluşturabileceği korozyona karşı korunmuş olmalıdır.  

Kabin içerisindeki işaretleme etiketler yukarıda listelediğimiz araçlar ile yerinden çıkarılamamalı, yine aynı aletler ile 60 saniye süre içerisinde okunamaz hale gelmemeli, yine yukarıda ifade ettiğimiz yangın deneyini geçmelidir.  

Asansör kabininde acil çıkış kapısı veya kapağı var ise söz konusu kapak ve kapılar EN 81-20 şartlarına ek olarak, yukarıda listelediğimiz aletler ile açılamamalıdır 

EN 81-72 standardı, itfaiyeci asansörlerinin kullanımına ilişkin gereksinimleri tanımlar. Şimdi, asansör kabinleri için EN 81-72 standardının gereksinimlerine bir göz atalım.

İtfaiyeci asansörü kabin ölçüleri 1,100 mm eninde ve 2,100 mm derinliğinde olmalıdır. Asansör kabininde mahsur kalan itfaiyecilerin kurtarılabilmesi için kabin tavanında 0.5mx0.7m ölçülerinde imdat geçiş kapısı bulunmalıdır. Ayrıca kabin içinden itfaiyecinin kurtulması veya kurtarılması için kabin içinde ve kabin üstünde merdiven bulunmalıdır. Kabin içerisinde merdiven bulunması durumunda merdiven basamakları ve kabin duvarı arasındaki mesafe en az 0.1 m olmalıdır. Kabin içerisinden itfaiyecinin kurtarılması için planlanan senaryoya göre seyyar merdiven, ip merdiven ve halat kullanılabilir.

Kabin kumanda paneli sıcaklık, duman veya rutubet nedeniyle hatalı sinyaller kayıt etmemelidir. Kabin kumanda paneli IPX3 koruma seviyesine sahip olmalıdır. IPX3, EN 60529 standardına göre suyun püskürmesine karşı korumadır.  

Asansör kabininde, normal kat seviyesi işaretlemelerine ek olarak, yangın söndürme hizmeti erişim katı ilgili buton üzerinde veya yan tarafında, yangın söndürme hizmeti erişim seviyesini açık şekilde gösterecek EN 81-72 Ek F’de gösterilen piktogram ile gösterilmelidir.

İtfaiyeci asansöründe karşılıklı haberleşme için interkom veya benzeri bir tertibat; itfaiyeci asansörü Aşama 1 ve Aşama 2’deyken itfaiyeci asansörü kabini ile itfaiyeci erişim katı arasında ve itfaiyeci asansörü makina mekanı arasında bulunmalıdır. Asansör kabini içerisindeki ve yangın s. ndürme hizmeti erişim seviyesindeki haberleşme ekipmanları telefon ahizesi şeklinde olmamalıdır.